UIT: NN #97 van 14 november 1991  

Bush' nieuwe wereldorde 

Over de hele wereld hebben hoorzittingen over oorlogsmisdaden in de Golfoorlog tegen de bevolking van Irak, de Amerikaanse machtspolitiek en de nasleep van de oorlog veel aandacht getrokken. Het verzamelde materiaal zal worden gebruikt voor een tribunaal begin volgend jaar, waartoe het initiatief is genomen door Ramsey Clark, minister van Justitie in de vroegere Amerikaanse regering-Carter. 

Dit voorjaar bezocht een commissie Irak om de verwoesting aan infrastruktuur, gezondheidszorg etc. te onderzoeken. De schokkende conclusies zijn inmiddels bekend en later alleen maar bevestigd door andere onderzoeksgroepen (zie o.a. verschillende artikelen in NN). Inmiddels vonden hoorzittingen plaats in België, de VS, Australië, Egypte en verschillende Aziatische landen. 

De afgelopen maanden is het proces van onderzoekshearings echt een wereldwijde beweging geworden, schrijft de Commissie van Onderzoeks Hearings over VS en Geallieerde Oorlogsmisdaden in de Golf in een verslag van oktober j.1. Zo'n ontwikkeling heeft ook belangrijke politieke en organisatorische konsekwenties voor de strijd tegen toekomstige oorlogen, voegt ze eraan toe. 

Tegen het eind van 1991 zullen er hoorzittingen zijn gehouden in meer dan 50 steden op minstens 5 continenten. Het onderzoek beperkt zich niet tot handelingen die juridisch gesproken oorlogsmisdaden zijn (zoals vernietigen van burgerdoelen, neermaaien van vluchtende troepen en burgers, om een paar gruwelijkheden te noemen) maar omvat ook een analyse van de politiek, vooral de Amerikaanse machtspolitiek, die tot de oorlog heeft geleid en het cynische gebruik van Koerden en Sji'iten. 

Het is een dynamisch proces, zegt de hoorzittingencommissie. Voortdurend worden nieuwe onderzoeksorganisaties opgericht in verschillende landen. Zo kwam op 7 september een Indiaase afdeling van de commissie bij elkaar door toedoen van Mr. Har Dev Singh van de All-India Lawyers Association. Ze wil in november hoorzittingen gaan houden. Ook in Pakistan gaan binnenkort zittingen van start. 

De hearings trokken vaak duizenden mensen en dienden ook als een belangrijk organisatie-gereedschap om meer mensen te bereiken dan de bezoekers alleen. In San Francisco en New Vork werden ze bezocht door ruim 1000 mensen en verslagen door radio en tv. Ook de driedaagse zitting in juni in Brussel waar 30 mensen getuigden, waaronder velen uit het Midden Oosten, kreeg veel aandacht in de media. 

Begin september vonden hoorzittingen plaats in Hong Kong, Maleisië, de Philippijnen en Japan. De oorlog tegen Irak werd er bekeken vanuit de verschillende perspektieven van de strijd in deze landen en verbonden met eigen thema's. 

In Hong Kong lag een deel van de organisatie in handen van de Asian Students Association, die 40 studentenorganisaties vertegenwoordigt uit 28 landen in Azië. Belangrijk onderdeel van het bezoek was een ontmoeting van de onderzoekscommissie met studenten die deelnamen aan verschillende soorten strijd in Azië. Onder hen een deelnemer aan de opstand in Nepal, anti-dictatuur activisten uit Birma en een student die juist terugkwam van grote demonstraties in Seoel, Zuid-Korea. De ASA organiseerde verzet tegen de oorlog in heel Azië. 

Op de Philippijnen vonden de hoorzittingen plaats tijdens het heftige debat over de toekomst van de Amerikaanse basis daar. Op de massabijeenkomsten en in de verslaggeving lag de nadruk op het verband tussen Amerikaanse bases in acht olieproducerende landen van het Midden Oosten en de armoede en het militarisme als gevolg van de overheersende Amerikaanse invloed op de Philippijnen. Zowel Ramsey Clarks afwijzing van de basis als het werk van de onderzoekscommissie waren er voorpaginanieuws. 

In Japan, waar de militaire uitgaven op de derde plaats komen na die van de VS en de Sovjet Unie, bestaat een krachtige beweging tegen de opkomst van het Japanse militarisme. De hoorzitting van de commissie was gepland om samen te vallen met een proces tegen de Japanse regering om de betaling te verhinderen van 9 miljard dollar aan de geallieerden in de oorlog tegen Irak. Het proces, met 3333 klagers, is een massamobilisatie. De aanklacht is schending van de Japanse grondwet. Ook hier grote publieke belangstelling. Belangrijke nieuwe getuigenissen behelsden het gebruik van Amerikaanse bases in Japan tijdens de Golfoorlog. 

De Jordaanse onderzoekscommissie had al dit voorjaar veel informatie verzameld ten behoeve van het bezoek aan Irak in mei. Maar nu werd de bijeenkomst verboden, als onderdeel van een algeheel verbod op politieke bijeenkomsten in Amman. 

Ook de autoriteiten in Turkije waren niet bijster enthousiast. Bezoekers van bijeenkomsten in Cizre en Silopi, Koerdische steden vlak bij de Iraakse grens, kregen te maken met politiebarrikades rond de stad om de mensen te verhinderen te komen. Tientallen mensen overnachtten in de zaal om zeker aanwezig te kunnen zijn. Bijeenkomsten vonden ook plaats in het hoofdzakelijk Koerdische Diyarbakir en in Istanboel.  

In Istanboel kon een bijeenkomst onder druk van de regering niet plaats vinden in een grote sporthal met 6000 plaatsen. Ze moest uitwijken naar een zaal van de Journalisten Associatie. De commissie onderzocht o.a. de terreur die werd uitgeoefend tegen de Koerden door het . Turkse regiem. Het bezoek viel toevallig samen met een bloedige aanval op Koerdische dorpen in Irak door het Turkse leger. 

In Egypte waren veel getuigenissen gebaseerd op vraaggesprekken met Egyptische arbeiders die in Irak of Koeweit waren tijdens de oorlog .en die zowel te lijden hadden gehad van de bombardementen als van vervolging en marteling door het Koeweitse leger nadat de Emir in zijn macht was hersteld. Andere getuigenissen gingen over de verwoestende economische effekten van de oorlog op de al verarmde Egyptische arbeidersklasse. 

Hoorzittingen in Australië tenslotte gingen o.a. over het gebruik van bases, satellietfaciliteiten en nieuwe gedetailleerde informatie over mogelijke Amerikaanse verantwoordelijkheid voor oliebranden. Bijeenkomsten en hoorzittingen zullen nog plaatsvinden in diverse Amerikaanse steden. Buiten de VS nog in Canada en Europa: 30 november in Stuttgart, 1 december in Londen, 2 december in Madrid, 4 december in Oslo en 5 december in Stockholm. Er zijn plannen in de maak voor Noord-Afrika, India en Pakistan. 

Inmiddels is de Tribunaal-staf bezig met de planning voor de afsluiting van het internationale proces van hoorzittingen en getuigenissen. Het verzamelde materiaal zal worden voorgelegd aan een groep internationaal erkende rechters. De slotzitting zal plaatsvinden ergens tussen 16 januari, toen de bombardementen op Irak begonnen, en 22 februari, toen de landoorlog eindigde.