UIT: NN #96 van 31 oktober 1991   

De linkse media 

Niet objectief, wel eerlijk 

Klein maar fijn, was de infofiet van NN in Eindhoven zogezegd. Rond de 40 mensen discussieerden daar mee met de makers van een drietal linkse blaadjes. Het discussiethema was weer eens: wat te doen met, en te denken van, de linkse media. Toch heeft het al jaren slepen van zo'n discussie blijkbaar wel z'n vruchten afgeworpen, want er werden opeens heldere dingen gezegd. Men scheen weer te weten waar men het over had. Aanwezig waren mensen van NN, Lekker Fris en Ons Dorp (het nog jonge linkse blaadje in Eindhoven). 

Het was onvermijdelijk dat eerst een poging werd ondernomen om vast te stellen wat een links medium is. Dat soort diskussies verzandt gewoonlijk in verwarring over objektiviteit, en clichématige misvattingen over wat kwaliteitsjournalistiek zou zijn, zoals 'scheiding van feiten en meningen' (iets waarvan kortgeleden ook Jan Blokker himself zei dat dat niet opging voor de hedendaagse krant). Maar het was een goeie diskussie, daar in Eindhoven, dus dat bleef ons bespaard. 

De linkse krant 

Elkaar aanvullend kwamen de drie bladen tot de conclusie dat linkse bladen datgene schrijven, dat je in de gewone kranten nooit, of pas "als het geen kwaad meer kan", aantreft. Linkse kranten laten zien waar de zwakke plekken in het systeem zitten. Laten zien dat niet alles zo vlekkeloos funktioneert. Partijdigheid is essentieel voor een linkse krant.  

Maar hoe zit dat dan met de objektiviteit, vroeg de voorzitter dan toch. Lekker Fris zei heel jezuïtisch dat we de "objectiviteit aanvullen" door het beeld dat de kommerciële kranten geven recht te trekken. Ons Dorp stelde onomwonden dat "objectiviteit niet bestaat, we maken een keuze. Geen objectieve berichtgeving, maar wel eerlijk." Volgens NN was ons kenmerk ook dat we niet alleen "signaleren ter overdenking", maar deel zijn van het aktivisme. NN is de "Volkskrant voor aktievoerders". 

Info als zwaktebod? 

Zoals de laatste tijd in discussies over kranten steeds vaker gebeurt, werd het belang van het consumeren van steeds grotere hoeveelheden feitenmateriaal betwijfeld. We hebben er meer behoefte aan dat al die info in een verband geplaatst wordt. Meningen, ordening, analyse maken dat je ook wat met de feiten kunt. Ons Dorp streeft er naar om vanuit een duidelijke mening te schrijven. "Of heel kwaad of heel grappig, want gewoon feiten, dat zegt de mensen niets meer". 

Vanuit het zaaltje merkte iemand boosaardig op dat het opzetten van al die infowinkels eigenlijk een zwaktebod is. "Je kunt kratten info van IJsland tot Mongolië neer zetten. Dat er maar weinig mensen om komen valt dan niet zo op. Het is minder bedreigend, omdat je de konfrontatie niet hoeft aan te gaan." Inderdaad iets om nog eens over na te denken. Maar Lekker Fris wees er ook op dat het met de infowinkel in Nijmegen goed gaat, en dat kontakten in Nederland en in Europa dankzij de infowinkels steeds beter gaan lopen. Dat linkse bladen meer dan info moesten bieden, daar was iedereen het over eens. 

De krisis van links (jawel, dezelfde) 

Als het over bladen gaat, dan komt automatisch de "krisis van links" ter sprake. Dat onderwerp waarvan nooit duidelijk omschreven is wat we daaronder verstaan, maar waarbij iedereen begrijpt wat er mee wordt bedoeld. (Een maandag bekend geworden onderzoek zou trouwens er op lijken te wijzen dat links misschien wel in krisis is, maar dat dat niet ligt aan geringe maatschappelijke beweging. Tegenwoordig zijn de akties massaler, radikaler én breder dan in de roemruchte jaren '60 die in de jaren '70 plaats vonden. De overheid trekt zich er wel bijna niets van aan, misschien dat dat tot de krisis leidt. Dit volgens een onderzoek van de Universiteit van Amsterdam. We zullen nog berichten over het boek dat hierover verschijnt.)  

"Ach", verzuchtte de NN-veteraan, "als je kolporteert, verkoop je er tegenwoordig 10 i.p.v. 60. Je wordt gezien als een wandelend fossiel." - "God, een links krantje: Bestaat zoiets nog?" Deze veteraan had zich schijnbaar ten lange leste onder laten spitten door de trendy types die elke 5 jaar iets nieuws willen (zoals daar zijn meubels, huizen, banen, principes, politieke opinies). 

Lekker Fris beaamde dat links niet meer trendy is. De repressie was groot, en mensen die de trend volgden zijn dan afgehaakt. "Je bent af en toe stomverbaasd als je ziet welke banen mensen zijn gaan nemen (deurwaarder, hypotheken aansmeren etc.)". 

Toch moeten we volgens Lekker Fris de huidige stand van zaken niet al te somber zien. "De beweging is misschien wel kleiner geworden, maar veel dieper dan in jaren '70, er zijn veel meer specialismen uitgewerkt. Als de omslag weer komt (en dat staat vast, want een maatschappelijke karrière is maar voor weinigen weggelegd) dan staan we stukken sterker. Het is ook wel positief dat mensen door toenemende individualisering niet meer automatisch in van alles meelopen. Mensen zijn een beetje afgeknapt op nerveus van het één naar het ander rennen, er worden nu weer nieuwe verbanden en kontakten gevormd."  

Kijk eens aan, met zo'n verhaal weet je gelijk weer waar je mee bezig bent. 

Krant en beweging 

De vraag is natuurlijk of we als linkse kranten op die omslag moeten gaan zitten wachten, of dat we er ook iets aan zouden kunnen bijdragen. NN en Lekker Fris waren het er over eens dat, hoewel je geen beweging uit een blad kunt opbouwen, we niet moesten afwachten maar zelf moesten zoeken naar nieuwe initiatieven en daar bekendheid aan geven. Zo kun je als blad bijdragen aan een hernieuwde opbloei van de beweging. 

NN kreeg, buiten aktienieuws, maar weinig spontaan toegestuurd. Lekker Fris kreeg daarentegen meer dan ze aan konden. NN heeft zich kortgeleden voorgenomen om, net als Lekker Fris, zelf op mensen af te stappen voor diskussiebijdragen en mensen gericht te vragen om te reageren op stukken in NN. 

Er werd die avond wel betwijfeld of bladen zo'n mobiliserende kracht hebben. "Bij akties komen altijd dezelfde mensen, of ze nou wel of niet een van de blaadjes lezen". "Soms krijg je wel eens het idee dat mensen liever lezen over een bezoek van Bush, dan zelf naar de aktie gaan". Volgens NN komt dat ook omdat aktiegroepen te weinig gebruik maken van de bladen. Onderwerpen waar voortdurend informatie over is opgestuurd waren succesvoller dan plotselinge meldingen die uit de lucht kwamen vallen. In kleine plaatsjes is een blad toch vaak de enige informatie die mensen kunnen krijgen. 

Aantrekkelijkheid 

Volgens Ons Dorp rollen veel mensen langzaam ergens in, beginnen langzaam na te denken. Om ze naar je toe te krijgen moet je een aantrekkelijke groep zijn. De faciliteiten zijn achter gebleven. "We moeten iets nieuws te bieden hebben voordat die omslag er komt. Maar we hebben nu niet veel anders te bieden dan wat kroegjes met vaste vriendenklupjes waar je niet makkelijk tussen komt." Een opmerking die menig aktivist uit het hart gegrepen zal zijn. 

Ons Dorp besteedt al veel aandacht aan hoe mensen iets beleven. NN en Lekker Fris bleken beide al enige tijd meer persoonlijke stukken te willen plaatsen. Bij Lekker Fris zijn die plannen wat uitgewerkter (briefwisseling, fictie, interview), bij NN hebben we ons dat net weer eens voorgenomen. Dat het niet erg van de grond komt met die persoonlijke stukken (behalve bij OD) komt doordat dat soort stukken niet snel ingestuurd worden.  

Het zal in eerste instantie van de redakties moeten komen. Maar je "geeft jezelf niet zo makkelijk bloot" en er is een angst voor negatieve reakties voor als jouw mening mogelijk niet op de lijn van het clubblad zit". "We zijn het niet gewend, misschien geen energie" (NN). (Dat schoot niet op dus. Misschien moeten mensen dan maar domweg ergens proberen te beginnen, anders kan ik volgend jaar nog steeds dezelfde verklaringen noteren.)  

Er werd die avond andermaal overwogen of het uiterlijk van de bladen ook iets minder zwaar zou moeten zijn. Maar NN merkte op dat het wel een goed voornemen is om niet alleen zwaar politiek te schrijven, maar.. "je kunt op zich zeggen: basta, slopen die handel (daar komt het ook meestal wel op neer), maar als je dat nog een beetje onderbouwt ook, dan krijg je toch wel weer hele lappen tekst". 

Censuur? 

De aanwezigen vroegen zich af of er ook geselecteerd werd. Als de kranten een duidelijke mening hadden, leidde dat er dan niet toe dat andere opvattingen geweigerd werden? De aanwezige kranten benadrukten dat er wel duidelijke posities gekozen werden in de artikelen, maar dat op de krant evenveel opvattingen als mensen te vinden zijn. De redaktie als geheel valt geen politiek etiketje op te plakken. "Onze visie is dat wij niet één mening hebben en dat die er ook niet is. Dat er altijd verschillende meningen naast elkaar bestaan".  

De voorzitter vond dat erg liberaal, en vroeg dus of Bolkestein dan ook in onze krant kon schrijven ("liberalisme ligt dicht bij anarchisme"). NN perkte dit iets in: "We hebben wel verschillende meningen naast elkaar staan, maar wel binnen een bepaald spectrum. Bolkestein past daar wat minder in."  

Hoe landelijk zijn we? 

NN wordt gezien als Amsterdamse krant. Hoewel er ook nieuws uit de rest van het land in staat en we een redaktietje in Rotterdam en Tilburg hebben (wat ons betreft krijgen we er nog meer). Ook Lekker Fris heeft iets specifiek plaatselijks. De meeste schrijver*s komen uit de standplaats van de redaktie, en discussies zijn ook vaak op plaatselijke zaken geïnspireerd. 

De Eindhovenaren vonden dat het voornaamste probleem daarin zat, dat de achtergronden van bijvoorbeeld de 'verradersdiscussie' duister waren voor andere delen van het land. (Een discussie die in het verleden een paar keer opdook en waarin lui uit aktiescene'tjes over elkaar tuimelden omdat er al of niet 'verraders' in hun midden werden waargenomen. Eindred.) 

De discussies zelf mogen dan wel plaatselijk zijn, maar hebben toch een algemene betekenis, omdat ze de bijvoorbeeld de vraag opwerpen hoe je met elkaar omgaat. Ook een plaatselijke rel is nog interessant, omdat daarmee de sensatiezoeker in ons allemaal aan z'n trekken kan komen. 

LF wil, als ze subsidie krijgen, een advertentiekampagne gaan houden in reguliere bladen om breder lezerspubliek te krijgen. NN heeft kortgeleden besloten over meer terreinen te schrijven, maar we moeten de tijd nog vinden. Ons Dorp heeft naast de losse verkoop één abonnee en gaat door met groeien. 

Veel mensen suggereerden dat we iets met video moesten doen als nieuw medium. Maar onze prachtige radio-bandjes bleven onverkocht, dus dat zullen we maar niet al te serieus nemen. Toen kwam de reklame: waarom moet je de bladen lezen? "NN houdt je werkelijk betrokken". "Ook met onmogelijke onderwerpen experimenteren wij". "Lekker Fris legt uit waarom je moet gaan als NN oproept tot demonstratie" (maar dat bleek al een mop die zich nodig moest scheren). "In Ons Dorp kun je lezen waarom je niet gaat, en wat je angsten zijn."   

Marjan