Vrije Keyser Magazine (NN #91) van 22 augustus 1991  

'We willen geen oorlogszender zijn' 

Radio "F.R.E.I." in Erfurt (ehemaliger DDR) wordt de illegaliteit in gedreven. 

Het bericht haalde in de dagbladen de kolom kort nieuws: op 19 juni 's avonds drongen de politie en vertegenwoordigers van de Telecom (de duitse radiocontroledienst) de ruimtes van de in het Autonome Jongerencentrum in Erfurt gehuisveste radio F.R.E.I binnen terwijl de omgeving afgezet werd door een overvalkommando.  

Ze trokken de stekker eruit, omdat de zender in strijd was met de wet op de etherkommunikatie. Gelukkig bleek, dat de heren weer eens gehandeld hadden met de gebruikelijke domheid die  autoriteiten eigen is. Omdat de politie het huiszoekingsbevel op het politieburo had laten liggen (vergeten!), moest men onverrichter zake aftaaien.  

Nog suffer was, dat ze een uitzending onderbraken over de Duits-Joodse dialoog. Binnen een half uur had zich voor het jongerencentrum een demonstratie van woedende luisteraars verzameld. Aanwezige gemeenteraadsleden wezen de politie op de fouten in hun optreden. Er heerst nu een status quo: radio F.R.E.I. zet haar uitzendingen eenmaal per week een kwartier gewoon voort en de autoriteiten doen alsof ze van niets weten.  

Het idee voor een vrije radio in Erfurt ontstond vorig jaar augustus tijdens het eerste Europese Burgerforum in de franse Longo Mai kommune. In Erfurt werd allereerst de belangenvereniging F.R.E.I. gesticht, een afkorting die intern staat voor "Freies Radio Erfurt International", maar die verder naar believen kan worden ingevuld. De in de radio geïnteresseerden ontmoetten elkaar in een clublokaal van het Erfurter Hoofdburo (NB!!).  

Met ondersteuning van de F.E.R.L., de Europese Federatie van Vrije Radio's, kon de zender in september de lucht in met een proefuitzending van een kwartier. Vanaf oktober startte de radio met een vooralsnog onregelmatige wekelijkse uitzending. Tijdens de golfoorlog waren er dagelijks live-uitzendingen met informatie over akties tegen de oorlog. Daarna zond radio F.R.E.I. elke woensdag uit. Uitzendtijden en thema's werden afgedrukt in Erfurter kranten, waarmee de radiomakers goede kontakten hebben.  

In tegenstelling tot de geplande Midden-duitse zender voor Thüringen, Sachsen en Sachsen-Anhalt, die in al haar beleidskommissies ondersteuning geeft aan de invloed van de CDU en FDP, wil radio F.R.E.I. de plaatselijke burgerij de kans bieden, haar interesses kenbaar te maken, en bovendien kulturele bijdrages en programma's over minderhedenaangelegenheden uit te zenden, die op de publieke en zeker op de commerciële zenders nauwelijks een kans hebben uitgezonden te worden.  

Reklame wordt overigens op radio F.R.E.I. uitgesloten. David, een van de radiomakers, zegt: "We willen wat doen tegen de fantasieloosheid en manipulaties van de media. Radio moet als kommunikatiemiddel gebruikt worden. We willen de bevolking niet van bovenaf beïnvloeden, maar de mensen ertoe brengen zelf wat te doen. We willen dus niet zo zeer zelf uitzendingen maken, maar meer een medium voor de mensen zijn." [...]  

"We doen wel aan politieke lobby, maar er zijn zeer grote marktbelangen, die ook maatgevend zijn voor de grote partijen. Ons grote voordeel is, dat we heel lang gewerkt hebben zonder vervolgd te worden en dat we heel openlijk ons gezicht konden laten zien. We kennen de mensen persoonlijk en we hebben een zeer brede kennissenkring van allerlei heel verschillende personen. Niemand kan ons makkelijk in verbinding brengen met leuzen als 'terrorisme', zoals dat radio Dreyecksland (Freiburg) overkomen is. We willen geen oorlogszender zijn. We willen de dingen, waarover we spreken, vanuit ons standpunt beschouwen, maar tegelijkertijd ook alomvattend belichten. We willen ook onze eigen mensen kritiseren. We willen vooral een spreekbuis zijn voor de burgers en de kommunikatie vereenvoudigen."  

Het idee is aantrekkelijk, maar wordt door de geldende wet op de etherkommunikatie en de wet op het bezit van zendapparatuur uitgesloten. Terwijl in de rest van Europa lokale radio normaal is, bepalen de duitse autoriteiten, dat radiozenders het gebied van een heel Bundesland moeten bestrijken en bovendien extreem hoge sommen geld moeten betalen voor de vergunningen. Radio is absoluut het goedkoopste medium en in een steeds ingewikkelder wordende samenleving onmisbaar voor diskussies onder de bevolking.  

Juist dit laatste moet blijkbaar met de geldende wetten onmogelijk gemaakt worden. Alleen partijen en rijke geldschieters, die een commerciele zender kunnen betalen, hebben in de praktijk toegang tot het medium. De dure vergunningen zijn alleen betaalbaar als de zenders veel reklame uitzenden en als gevolg daarvan te chanteren zijn door ekonomische macht (zie wat er gebeurd is met de op dit moment failliete Berlijnse alternatieve zender Radio 100 (Nadat een aantal mensen binnen die radio voor veel geld een frans consortium binnen wilde laten, heeft een radikalere groep een stokje gestoken tegen deze 'verkoop' en is de hele boel in elkaar gestort <VK>)).  

De mensen van Radio F.R.E.I. geven niet op. Samen met de F.E.R.L. hebben ze geformuleerd wat in de Thüringer wetten over radio veranderd zou moeten worden en zijn daarvoor een lobby begonnen bij de Thüringer Landtag (deelstaatsparlement). Ze willen dat in de wet het begrip niet-commerciële etherdeelnemer ingevoerd wordt: "...dat verenigingen, die geen winstoogmerk hebben en niet afhankelijk zijn van officiële posities of commerciële belangengroepen een radioprogramma kunnen aanbieden. Deze burger- of gemeenschapsradio's hebben tot doel sociale, kulturele, anderstalige en overige minderheden te dienen en als spreekbuis te funktioneren voor de standpunten van die minderheden."  

Daarbij beroepen de radiomakers zich op artikel 10 van de Europese Mensenrechtenkommissie, die "de vrijheid van mening en de vrijheid tot het ontvangen en het mededelen van berichten of ideeën zonder ingrijpen van de autoriteiten en zonder de beperking van landsgrenzen" voorschrijft. Daarnaast wordt voorgesteld om naast de frekwenties voor de landszenders ook lokale frekwenties beschikbaar te stellen ten behoeve van kleine verzorgingsbereiken. Een soortgelijk voorstel tot verandering van de wet werd door de F.E.R.L. ingediend bij het parlement van Brandenburg.  

Ook al zijn de kansen van de lokale radiomakers in Erfurt en elders voor het slagen van hun concept niet bijster groot, dan nog blijft het gebruik van het medium, dat bedoeld is voor openlijke diskussie onder de bevolking en voor minderhedenaangelegenheden, uiterst belangrijk voor de groei van de onderkant van de samenleving. Het is daarom belangrijk deze zender op alle mogelijke manieren te steunen, ook al wordt ze illegaal verklaart en van politiewege vervolgd. Als de Groot-duitse autoriteiten volharden in hun stugge tegenwerking, dan volgt een nieuwe ronde als na '92 de Europese wetten de huidige gaan vervangen.  

Radio F.R.E.I. is in Erfurt te ontvangen op FM 100.5 MHz. De radiomakers zijn te bereiken via het AJZ in Erfurt. (uit: telegraph 7/91)