Vrije Keyser Magazine (NN #91) van 22 augustus 1991  

Heimwee, nostalgie of gewoon een sombere toekomstvisie? 

Schrijven kan ik niet, maar nu hebben enige personen het onnozele plan opgevat om eens een blaadje in elkaar te draaien, dus volgt hier een stuk(je) over wat mij het meeste dwarszit.  

Vroeger woonde ik vaak bij mijn Opa en Oma in Amsterdam-Noord, waar ik, als ik 's ochtends vroeg wakker was, vanuit m'n bed kon kijken naar het dansen van de hijskranen die vrachtladingen van en in het schip laadden bij de NDSM. Een prachtig gezicht dat later nog eens is nagedaan door een kunstenaarsgroep op het KNSM-eiland. Dat is er dus niet meer! Ik zal het nog vaker moeten schrijven: dat is er dus niet meer!!!!  

Wat er vroeger ook niet was, maar nu alweer een jaar of vijfentwintig is, is de IJ-tunnel. De bouw heb ik als kind mogen meemaken (nou ja, mogen?). De prachtigste huizen moesten aan beide kanten van het IJ gesloopt worden. Toen de IJ-tunnel er nog niet was gingen de mensen uit het noorden met een bus naar de Valkenweg en vandaar met de pont of met het Bergmanbootje, dat geld kostte, naar het Centraal Station, of naar het Noord-Zuid-Hollands koffiehuis waar het een drukte van belang was. Je kon aan de klederdrachten zien waar de mensen vandaan kwamen. Volendam, Marken, Monnickendam, enz., mensen die toen in hun dorp niet over een winkelcentrum beschikten en dus naar Amsterdam moesten om de voor hun noodzakelijke goederen te kopen. Het was altijd een dagje uit met de hele familie, dat kon je zien.  

Er was ook nog de Tolhuispont, waar voor het merendeel vracht- en personenauto's op vervoerd werden van en naar het noorden omdat de Coentunnel er ook nog niet was en waar ik voor mijn doen verschrikkelijk veel geld verdiend heb met zelf gemaakte kijkdozen. De chauffeurs mochten erin kijken voor een cent maar soms gaven ze een stuiver, of suikerzakjes, uit voor mij verre steden. Wat heb ik veel gewandeld en geleerd van mijn Opa die mij alles vertelde over wat er aan het IJ gebeurde. Het was namelijk alle dagen een drukte van belang aan de kades van het IJ, alle grote en kleine schepen deden goede zaken, terwijl er nu alleen nog maar plezierboten liggen die 1x per week hun passagiers in en uitladen. Dat is er dus niet meer, de geur van scheepsteer en touw.  

Dagen was ik er zoet mee om met de pont van de Vlakenweg over te steken en dan met de Tolhuispont weer terug en over de Willemssluisen om te eindigen bij de Valkenweg. Je kon natuurlijk ook heen-en-weren, wat ik vaak deed als ik een kijkdoos had. Totdat de pontkapitein er het heen en weer van kreeg en zei dat ik er maar eens af moest, dan pakte ik natuurlijk de andere pont of ik ging als ik genoeg geld had opgehaald naar Jamin waar je toen voor een stuiver een grote zak koekkruimels kon kopen.  

Ja, de ponten zijn er nog wel maar het is niet meer zoals het vroeger was. In de Willemssluisen was het altijd heel druk met binnenvaartschepen die geschut moesten worden, een prachtig gezicht, die voor mij grote schepen vol romantiek en fantasieën over verre en spannende reizen naar Enkhuizen, Hoorn en Urk. Dat is er dus niet meer!!! Nu willen de hoge heren zelfs stoppen met de bruggen over het Noord-Hollandskanaal te openen als er een boot door wil. In het weekend zijn er nu de pleziervaartuigen die er uitzien als superstoomstrijkijzers waar een driftige vader de kapitein uithangt en zijn vrouw uitmaakt voor alles wat mooi en lelijk is. Plezier?? Ik weet het niet, maar als ik het zo zie lijkt het mij een soort masochistiese test om te kijken of je huwelijk nog wel goed is.  

Aan de stadskant liepen we vaak tot aan de Houtmanpont, die er nu ook nog is, waar natuurlijk van alles te zien was; laden en lossen bij de pakhuizen aan de Van Diemenstraat en bij de Oude Houthaven, ja, bij de Gevleweg. De Schippersbeurs is daar ook, koffiehuizen en haringstalletjes deden goede zaken, waren toen ook ontmoetingspunten voor gepensioneerde mannetjes die toen nog niet in een bejaardenhuis gestopt werden. Mannetjes die diskussieerden over het nieuwe Havengebouw en over het weer. 

Het Havengebouw was er toen nog niet, zelfs dat afschuwelijke Shellgebouw niet. De Silo was er wel en nog in bedrijf, nu is het gelukkig gekraakt en weer in bedrijf, Misschien blijft het wel. Toen vonden die mannetjes dat nieuwerwetse gedoe ook maar niets, veel te groot en absoluut lelijk. Nou, ze hebben gelijk gehad, het ziet er nog steeds niet uit, zeker niet met dat lelijke gebouw dat de Kamer van Koophandel is geworden.  

Er wordt aan de stadskant van het Centraal Station een hotel op palen gebouwd zodat je vanaf de kop van de Haarlemmerstraat het netjes gerestaureerde station niet meer kan zien. Het Noord-Zuid-Hollands Koffiehuis is ook zo prachtig gerestaureerd, alleen kan je er niet zomaar meer komen met een bootje vanaf de overkant van het IJ. Er liggen nu afschuwelijk gekleurde (mint) rondvaartboten en iets dat kunst heet te zijn. Eigenlijk wordt die kant van het Centraal Station een soort museum voor toeristen, want een gewoon mens kan er niets meer mee, behalve een aardige foto van maken voor je plakboek.  

En dan is er natuurlijk SAIL, om de vijf(?) jaar één groot feest voor toeristen en buitengewone mensen want als gewoon mens mag je in drommen als een kudde schapen sjokken langs het IJ om een zogenaamd middeleeuwse sfeer te proeven. De gemeenteraad, met van Thijn, aan kop strijkt met de twijfelachtige eer dat Amsterdam als havenstad nog steeds leeft. Ik ben heel erg bang dat de kades aan het IJ helemaal niets worden, hartstikke doods met een groot hek en bewakingsdiensten eromheen. De kades willen ze helemaal volbouwen met enorme kantoorgebouwen zodat schepen er niet aan kunnen leggen. Wandelen langs de kades of vissen in het IJ is er dan helemaal niet meer bij, ik denk dat zelfs de ponten wegmoeten.  

Dus ga nog maar eens wandelen langs het IJ, nu het nog kan. Geniet ervan en zet het op de foto voor je plakboek of je eventuele (klein)kinderen. Kijk goed uit je doppen en zie wat de hoge heren onder leiding van Groen Flinks kapotmaken. Maak je kwaad en doe er iets aan. De Open stad is al bezig. Aktievoeren op elke mogelijke manier, want ze maken je hele leefomgeving kapot. Ik zal het in ieder geval proberen zodat ik later niet meer hoef te zeggen: Dat is er dus niet meer !!!! Nee, ik ben nog geen honderd maar wel eind dertig en zeer bezorgd. 

De mazzel, TNT