UIT: eN LEKKER eN Fris, links-radikaal vakantie magazine (NN #87-88) van 3 juli 1991   

Radio 100 beklaagt zich... en wel hierom: 

Op 15 mei haalde een politiemacht de Amsterdamse zender Radio 100 de lucht uit. Er werd binnengevallen in twee woon/werkkomplexen en in zeven privé-woningen. Onmiddellijk na de inval is door Radio 100, Marconi, drukkerij Primavera en arrestanten van wie spullen waren meegenomen, beklag ingediend tegen de inval en de inbeslagname van radioapparatuur. Primavera kreeg haar administratie en logboeken (ongetwijfeld gekopieerd in de tussentijd) al snel terug en trok het beklag in. 

Op vrijdag, 21 juni jl. werden voor de Arrondissementsrechtbank aan de Parnassusweg in Amsterdam deze beklagzaken behandeld. Althans, dat was de bedoeling. Het eerste uur ging op aan de diskussie in hoeverre de zitting, die in principe besloten was, toch openbaar zou kunnen zijn. Op voorwaarde dat alle opname-apparatuur werd afgegeven mochten uiteindelijk de aanwezige belangstellenden naar binnen. 

Vervolgens bleek dat de behandelend Officier van Justitie nog ziek was. De vervanger beriep zich op het feit dat zij onvoldoende op de hoogte was, de rechter had ook niet gedacht dat de zaak meteen zo principieel gespeeld zou worden. Onzin, vonden de advokaten van Radio 100. Het eerste beklag was twee dagen na de inval de deur uitgegaan; dat Radio 100 het principieel niet eens was met vervolging op basis van artikel 140 was van het begin af aan duidelijk. Dat Justitie haar stukken niet leest is haar eigen probleem. 

De rechter moest toegeven dat zij onder de indruk was van het uitgebreide betoog van de advokaten en zag in dat er op 2 juli een serieuze behandeling van de zaak moest plaatsvinden. De advokaten Ties Prakken en Marq Wijngaarden hebben ter eerste zitting uitvoerig verhaald waarom Radio 100 nooit uit de lucht gehaald had mogen worden en al helemaal niet op artikel 140. Hieronder een bondige samenvatting van een sluitend betoog. 

WAT IS RADIO l00? 

Ties: "Radio 100 is niet kommercieel en niet hiërarchisch gestruktureerd. Er is geen bestuur en geen leiding. Er is een besluitvormende vergadering die openbaar is, waar voor een komende week beslist wordt door die mensen die door hun komst hun belangstelling tonen en het voor het zeggen hebben totdat de volgende openbare vergadering een week later het overneemt. Toch kán het en het funktioneert! 

"Dit alles is geen 'kriminele organisatie', zoals de OvJ wil doen voorkomen, het is een totaal anarchistisch beheerde hoeveelheid spullen, die gebruikt worden door wie op een bepaald moment behoefte of zin heeft boodschappen of muziek voor anderen de ether in te zenden. Zijn er dat op een zeker moment twee of meer tegelijk, dan zal er gepraat moeten worden, wat meestal in vrede verloopt. Niemand heeft toestemming van iemand anders nodig. Kortom Radio 100 dat zijn de spullen en Radio 100 bestaat nog omdat er na de inval van 15 mei jl. enige benefieten zijn gehouden en omdat de in beslag genomen spullen binnenkort terugkomen! 

"Radio 100 is ook een begrip in de amsterdamse kultuur. Aan een volgende benefiet die over enige tijd plaats zal vinden, worden o.m. bijdragen geleverd door de bioscopen Desmet en Rialto, Odeon Theater, Paradiso, de IJsbreker, de Stadsschouwburg, het Amsterdams Historisch Museum, de Hortus Botanicus, het Tropenmuseum, de Balie, drie gemeentelijke zwembaden en Artis. De opsomming is verre van volledig en dient slechts om een beeld te schetsen van de plaats die deze kriminele organisatie in het Amsterdamse kulturele leven inneemt."  

"Een verantwoordelijkheid delen in ieder geval de gebruikers van de faciliteiten van Radio 100 nog en dat is die om geen anderen te storen. Er wordt uitgezonden op een frekwentie waarop in de buurt van Amsterdam geen andere zenders zitten, zodat de ontvangst van andere uitzendingen er niet door gestoord wordt. Radio 100 is geen organisatie in de zin van artikel 140 Strafrecht (Sr). Daarvoor is de struktuur te los, voor zover er al van een struktuur sprake mocht zijn.  

"In het beklag heb ik er de naam 'vereniging met beperkte rechtspersoonlijkheid' aangegeven, om enerzijds dat gebrek aan geordende struktuur aan te duiden en om anderzijds aan te geven dat er een identiteit is die voldoende is om om teruggave te kunnen vragen. Het komt er eigenlijk op neer dat voor het doel van de procedure Radio 100 bestaat omdat het OM er een naam aan heeft gegeven in de vordering Gerechtelijk Vooronderzoek, welke naamgeving aan het beslag ten grondslag ligt en dus ook aan de teruggave ten grondslag kan liggen. De ontvankelijkheid van Radio 100 is een gevolg van de kreatie van Radio 100 door het OM. Meer is niet gezegd met de aanduiding in het beklag, ook niet minder." 

RECHT OP VRIJHEID VAN MENINGSUITING GESCHONDEN 

Het uit de lucht halen van een radiozender is een inbreuk op de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid informatie te verspreiden en te ontvangen. Na de inval was het voor Radio 100 tijdelijk onmogelijk uit te zenden. De staat maakte hiermee een inbreuk op een demokratisch grondrecht bij uitstek, wat het uit de lucht halen tot een principiële zaak maakt. 

De vrijheid van meningsuiting via de ether kan alleen beperkt worden via een vergunningenstelsel, een belangrijke restriktie, (geregeld in artikel 10, lid 1 Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, EVRM) die natuurlijk is ingegeven door het probleem van de beperkte ruimte in de ether en de kans dat omroepen elkaar ernstig hinderen wanneer ze op bijna dezelfde frekwentie uitzenden. Alleen om die reden mag de vrijheid van meningsuiting worden ingeperkt, dat moet bij de wet geregeld zijn en noodzakelijk zijn in een demokratische samenleving: alleen bij enigszins serieuze hinder of storing ingrijpen en niet wanneer de telekommunicatie-orde niet werkelijk verstoord wordt. 

Dit betekent konkreet: het bestaan van een vergunningen stelsel is legitiem, maar het uit de lucht halen van een omroep omdat die geen vergunning (zendmachtiging) heeft, moet per geval getoetst worden aan het doel van het stelsel en dat is: voorkomen dat programma-A niet ontvangen kan worden omdat piraat-B erdoorheen zendt. 

De binnengekomen klachten over Radio 100 blijken allemaal niet echt serieus te zijn (zie elders in dit artikel). Afgezien van de niet te ontkennen konstatering dat Radio 100 niet over een zendmachtiging beschikt, zijn er dus geen echte serieuze redenen in verband met de drukte in de ether die de aanzienlijke inbreuk op de informatievrijheid rechtvaardigen. (maar inmiddels dient zich een nieuwe legale radio-omroep aan, 'Euro Jazz', dat met gemeentelijke subsidie uit gaat zenden op de 99.9 Mhz...- red.NN) 

Radio 100 is echter niet op grond van de Wet Telecommunicatie Voorzieningen (WTV) uit de lucht gehaald, maar op grond van artikel 140 Sr. Dat maakt het alleen maar erger. Artikel 140 kan ten laste worden gelegd als er sprake is van strafbare feiten, bijv. het uitzenden van racistische teksten. Maar de manier waarop het hier is gebeurd: een zogenaamde kriminele organisatie met als oogmerk uitsluitend het strafbare feit 'zenden zonder machtiging' kan niet. 

Door die konstruktie probeert het OM van twee wallen te eten: de ene wal heeft het voordeel dat het enkel ontbreken van een zendmachtiging voldoende is voor ingrijpen, de andere wal is rijkelijk begroeid met dwangmiddelen zoals in dit geval in verzekering stelling en telefoontaps, waarvan royaal gebruik gemaakt is. 

Op overtreding van de WTV staat een maximumstraf van 6 maanden en op grond van die wet kan alleen zendapparatuur in beslag genomen worden en niet alle papieren en persoonlijke spullen waaraan de politie zich ook nog heeft vergrepen. Ook huiszoekingen mogen niet op basis van die wet. 

De beleidsoverwegingen waar het proces verbaal melding van maakt als de overwegingen die aan de aanpak van Radio 100 ten grondslag liggen, gaan dus deels over zenden zonder machtiging wat uitsluitend tot ingrijpen krachtens de WTV had kunnen leiden, deels over ergernis over de inhoud van de uitzendingen, aan welke ergernis geen kwalifikatie als strafbaar feit is verbonden of had kunnen worden verbonden. 

De konklusie is duidelijk: het uit de lucht halen van Radio 100 is niet gebaseerd op de wet ('the rule of law') en zeker niet in de inhoudelijke betekenis die eraan gegeven wordt door het Europese Hof voor de Rechten van de Mens. De ingreep is een ongerechtvaardigde schending van het recht op informatie vrijheid en is daarom onrechtmatig. 

Over de rechtmatigheid van de huiszoekingen ter inbeslagneming:

1. Op de Bilderdijkstraat had men een huiszoekingsbevel dat op het verkeerde huisnummer geadresseerd was. De bewoners hebben hierop gewezen, de politie liet zich hierdoor niet weerhouden.

2. Bij Marconi mochten mensen niet bij de huiszoeking aanwezig zijn, de politie en de rechter-commissaris (RC) hebben zich niet gelegitimeerd, het doel van het bezoek werd pas meegedeeld toen de huiszoeking in volle gang was.

3. De RC was bij de huiszoeking niet aanwezig, zij arriveerde pas enige tijd nadat Ties Prakken ter plaatse was. De advokate kreeg de RC niet te spreken.

4. Ties Prakken werd bij de huiszoeking niet toegelaten en door de aanwezige politie de mogelijkheid expliciet geweigerd om de belangen van de bewoners te behartigen en de verdachten bij te staan. 

Dit samenspel van onrechtmatigheden leidt tot de konklusie dat op alle adressen waar onrechtmatig is binnengetreden, de in beslag genomen voorwerpen aan klagers moeten worden teruggegeven. Aldus de advokaten. 

VOORLOPIGE REKONSTRUKTIE VAN HET ONDERZOEK 

Jansen & Janssen maakt een kleine rekonstruktie op basis van wat er tot nu toe bekend is (wat nog lang niet alles is). Zoals het er nu naar uitziet is het uit de lucht halen van Radio 100 voornamelijk het gevolg van een persoonlijke obsessie van een opsporingsambtenaar van voorheen de Radio Controle Dienst (RCD), een dienst die nu luistert naar de naam 'Afdeling Opsporing Hoofddirektie Telecommunicatie en Post ressorterend onder het Ministerie van Verkeer en Waterstaat' in Nederhorst ten Berg. 

In zijn proces-verbaal schrijft hij dat de kwestie eind '88 ter sprake geweest in het Driehoeksoverleg, waar de burgemeester, de hoofdkommissaris van politie en de hoofdofficier van justitie zaken bespreken die niet zonder meer kunnen passeren. Met als resultaat het standpunt dat het 'wenselijk was te pogen Radio 100 het zwijgen op te leggen'. Op 3 mei 1989 werd de zender uit de lucht gehaald. In minder dan 2 dagen werd er weer uitgezonden. 

Juli 1990 voert deze meneer weer overleg met de politie. Die sturen hem door naar de Officier van Justitie (OvJ), omdat de Wet op de Telecommunicatievoorzieningen onvoldoende mogelijkheden biedt effektief op te treden en het bovendien een te grote belasting voor de politie zou betekenen. 

Hij vraagt OvJ van Noord om een hernieuwd vooronderzoek op basis van artikel 140. Er is volgens hem sprake van een zeer omvangrijke organisatie, met een blad: Antenne, het radiocafé dat een 'belangrijke funktie' heeft, een zender, een telefoonnummer en een stichting, bovendien is er zelfs nooit een zendmachtiging aangevraagd. 

Daarnaast zijn er klachten, klachten van omwonenden, klachten over de ontvangst van de WDR, klachten over de rechtsongelijkheid van andere piraten, en ergert de politie zich zelf aan het doorgeven van politiebewegingen tijdens rellen. Deze klachten zijn na de inval uitgezocht. Ties Prakken zei hierover hij de behandeling van het beklag het volgende: "De klachten over de zender bleken van omwonenden met oude tv-toestellen te zijn, die af en toe een streepje door het beeld kregen". Ties stelde voor een deel van de benefietopbrengst te besteden aan nieuwe tv's voor die mensen. 

WDR-klassiek wordt er wel eens uitgedrukt door Radio 100, "maar is het niet zo dat tal van buitenlandse zenders die op zichzelf sterk genoeg zijn om hier gehoord te worden, weggedrukt worden door nabijere zenders, met of zonder vergunning?" Bij de Nationale Ombudsman schijnen klachten te liggen van andere piraten die boos zijn dat Radio 100 niet aangepakt wordt, maar die zijn nog niet boven water. Verder maakte de politie net zo goed gebruik van de radio om rellende bewegingen te achterhalen, spreken wij van begin jaren '80 en is nergens aangegeven wat daar strafbaar aan is. 

De OvJ raakte echter overtuigd en op 19 november 1990 start het gerechtelijk vooronderzoek onder leiding van rechter-commissaris A.W.J. Ros. Er wordt een rechercheteam gevormd met personeel van de gemeentepolitie Amsterdam en van de RCD. Vanaf die datum worden de telefoons van de studio en van Marconi afgeluisterd tot aan de inval, met alleen een onderbreking tijdens de Golfoorlog, omdat de faciliteiten dan nodig zijn voor het in de gaten houden van mogelijk echte terroristen. 

Eindeloos veel telefoongesprekken worden helemaal uitgeschreven en om er achter te komen wie er in aanmerking komen voor de status 'hoofdverdachte' vergelijkt men de (voor)namen uit die gesprekken met de namen van degenen die regelmatig geld storten op de giro van de Radio. De PTT wordt gesommeerd de overboekingsregistratie en de tenaamstelling af te geven. 

Wanneer er op die manier alleen een banknummer bekend wordt, gaat men naar de bank om ook daar de persoonsgegevens op te vragen. Binnen een Gerechtelijk Vooronderzoek zijn de giro en banken verplicht die gegevens te verstrekken. Voor deze zaak echter zijn het nogal vergaande middelen. 

Ook van de post die op het postbusnummer aankomt worden de afzenders genoteerd. De aldus verkregen namen worden weer vergeleken met uitgeschreven luisterrapporten (ga vooral door met het maken van chaotische programma's, hoe minder ze ervan begrepen, hoe meer ze uit gingen tikken!). 

Om zich een beeld te vormen van de hoofden die hoorden bij de stemmetjes in de radio, is vanaf de overkant van Tetterode gefilmd. In de verslagen werd opgetekend hoe de types eruitzagen die op de stoep stonden, waarvan even later in de uitzending te horen was hoe die heetten. 

Op die manier dacht men een redelijk overzicht te krijgen van de organisatiestrukturen van Radio 100. Van iedereen is een z.g. organogram gemaakt, een prachtig blokschema waarin alle personen opgenomen zijn waarmee jij regelmatig kontakt hebt, aangevuld met lijntjes van verbindingen tussen die mensen onderling. 

Leuk om te weten is wel dat het gebruik van voornamen voor grote problemen heeft gezorgd. Zo werd kreeg een willekeurige Willem de discjockey-naam Willem de Ridder toegekend en heeft de algehele naamsverwarring ervoor gezorgd dat 3 van de 7 hoofdverdachten voor iemand anders werden aangezien. Tot aan het moment van arrestatie hadden ze er nog maar weinig van begrepen. Maar ook voor ons is nog steeds niet duidelijk waarom Radio 100 juist nu de lucht moest. Wordt Vervolgd. 

Buro Jansen & Janssen    

[ KADER ] 

DANKWOORD VAN RADIO 100 

RADIO 100 zou graag de volgende instanties willen bedanken voor hun inzet om 'het woord' zo snel mogelijk te verspreiden over het uit de lucht halen van onze zender. Dankzij deze instanties, privépersonen, benefietfeesten, donaties en steunbetuigingen zendt RADIO 100 alweer uit, dagelijks vanaf 15.30 uur tot diep in de nacht op FM 100 Mhz. 

BEDANKT, BEDANKT, BEDANKT: Kabelnieuws, Touchtime Television, Holland Video Nieuwsdienst, Europe 2, Veronique, Veronica gids, VPRO (Het Gebouw en La Stampa), Amsterdam FM, Radio Noord Holland, Vrije Radio Arnhem, Lokale Radio Mondain Den Haag, Radio Rataplan, Radio Patapoe, De Vrije Keizer, Radio Scorpio (België), Radio Centraal Antwerpen, Radio Liberté (Frankrijk), Radio Nova, Radio Maraboe, Omroep Rijnland, City Life, De Groote Weiver, Lekker Fris, Confrontatie, Haagse Post, Parool, Volkskrant, Aktieblad NN voor hun prachtig extra nummer, de Groene Amsterdammer, NRC, OOR, Grachtenkrant, Krant op Zondag, Nieuws v/d Dag, Australiá‰á, Canada, Amerika, Spanje, Portugal, Groen Links (lokaal/landelijk/europees), De Onderbroek Nijmegen, Jansen & Janssen, MUG, le Liberacion (Frankrijk). Waarschijnlijk is deze lijst niet volledig, maar wij hebben geen knipselkrantpersoon. Dus een ieder die we vergeten zijn: hartelijk dank.  

Ook willen we de volgende instellingen bedanken voor hun grote inzet tijdens benefietfeesten: Mazzo, Paradiso, Vrankrijk, Kasbah, Patapoe, De Overkant/Zeezicht Wageningen en binnenkort de Wielingen en de Melkweg. Begin juli een benefiet in de Wielingen en op 17 juli in de Melkweg onder de naam 'Maak een nummertje met Radio 100'. Op dit feest zullen 3 of 4 bands optreden, dj-en Per en Abraxis. Er zullen die avond ook 'culturele pretpakketten' verkocht worden. Deze pakketten kosten 25 piek en daarvoor krijg je onder meer een hoeveelheid gratis toegangskaartjes voor onder meer bioscopen, disko's, muziekinstellingen, musea, theaters, zwembaden, sauna's en nog veel meer. De zaal gaat om 20 uur open, entree 10 piek. Oproep: voor dit feest zoekt het feestteam nog zo'n 100 oude radio toestellen. Please breng ze naar Proeflokaal Tesla (voorheen Marconi) op de Bilderdijkkade 61a.