UIT: eN LEKKER eN Fris, links-radikaal vakantie magazine (NN #87-88) van 3 juli 1991   

Aktievormen voor hoogvliegers 

De verbreding 

Is de beweging in een isolement geraakt, zoals vroeger al hoopvol is voorspeld? Misschien is het wel waar of misschien is het alweer aan het overgaan. Vele kroegavonden kunnen met zulke vragen aangenaam gevuld worden. Maar een feit is dat het als radikaal-linkse beweging niet helemaal lukt, op z'n zachtst gezegd, om de mensen te bereiken die het toch eigenlijk met ons eens zouden moeten zijn. Het is wel een beetjes til om ons heen. 

In de vorige NN werd gesteld dat fascisten, aardig munt weten te slaan uit de frustraties die bij de buurtbewoners bestaan over PvdA stadspolitiek (Groen Links heeft overigens de neiging dezelfde fouten te maken als ze bestuursfuncties hebben). Als antwoord hierop zou radikaal-links de wijken in moeten. Inderdaad blijkt in veel steden dat de buurtbewoners zich toenemend van de PvdA afkeren. Dat heeft geleid tot een enorm stemmenverlies, maar ook tot winst voor fascistische partijen en reaktionaire incidenten in buurten. 

In Arnhem bestaat de groep Daeda1us die probeert de anti-speculatie politiek en de kritiek op de City-vorming aan de 'gewone mens' te brengen. Alweer 5 jaar terug is Daedalus opgericht door mensen uit de kraakbeweging die merkten dat ze weliswaar een pand hadden gekraakt, maar daar zo mee bezig waren.geweest dat slechts op de valreep de buurt werd benaderd. 

Met het toenmalige verzet tegen de bouw van de zgn. Musis-parkeergarage is veel goodwill gekweekt in de stad. Maar een groep van 10 mensen vond na de ontruiming dat er iets anders moest gebeuren. Iedereen was een beetje 'moe geluld' over een 'leefbare stad'. De behoefte ontstond om dat eens wat inhoudelijker in te vullen. 

Bovendien sloegen campagnes tegen City-vorming wel aan bij degenen die er toch al mee bezig waren, maar ze bereikten buurtbewoners, die regelmatig door het inspraakcircus van de gemeente worden platgewalst, vaak niet. Die hebben met inspraak-avonden te maken, waar ze geen reële zeggenschap hebben over leefbaarheid van de buurt. Voor de gemeente zijn die avonden meestal niets anders dan een manier om wat plannen aan de man te brengen. De totaliteit van het gemeentebeleid blijft daarbij buiten de diskussie. 

INSPRAAK-AGITATIE 

Daedalus heeft zich eerst grondig op de stedebouwkundige politiek georiënteerd. Hierbij werd het trouwens wel oppassen om niet zélf verstrikt te raken in ambtelijk denken en spreken ("Wat zeg jij daar nou??!") De groep, die tegenwoordig uit een hecht viertal bestaat, heeft eerst nog geprobeerd een geheel alternatief bestemmingsplan te ontwerpen. Dat bleek, zonder beschikking over een heel apparaat ter beschikking te hebben, te hoog gegrepen.  

De goed gefundeerde betogen van Daedalus hebben er inmiddels wel al toe geleid dat ze eens in de twee weken een halve pagina mogen vullen in de stadseditie van de Gelderlander. In februari '89 heeft Daedalus in de bibliotheek een kritische Rijnoever-expositie gehouden over de modieuze plannen die de gemeente Arnhem met de Rijnoevers had. Op deze expositie lag een schrift waarin de bezoekers hun mening konden geven over de plannen. Hieruit kwam overwegend een 'nee, niet doen' naar voren. 

Wat ook goed werkte, was het zelf naar inspraak avonden gaan en daar met meer kennis van de gehele stadspolitiek kritische vragen stellen. Vaak worden trouwens ook de genegeerde vragen van buurtbewoners opnieuw ingebracht en wat aangescherpt. Er wordt tussen de regels door gelezen van de voorlichting en er wordt uitsluitsel over zaken gevraagd. 

Met een goed beargumenteerd betoog het gemeentelijk beleid (dat neerkomt op het uitverkopen van de stad aan projektontwikkelaars) aanvallen, vindt weerklank. Het is ook belangrijk om aan te geven hoe het op het stadhuis toegaat. Hoe het tussen gemeente en projekt ontwikkelaars gaat en hoe er handje klap gespeeld wordt. Soms ook wordt de zaak een beetje humorvol verstoord om het respect voor bestuurders te verminderen en om de onzin van sommige vergaderingen aan te geven. Het doet een beetje denken aan de college-agitatie van de studenten uit de jaren '60. 

Daedalus doet ook werk wat eigenlijk op het terrein van de wijkcentra ligt die zich de laatste jaren steeds passiever opstellen. De buurtbewoners worden ingelicht over mogelijkheden om bezwaar tegen plannen aan te tekenen, over hoe het werkt bij de gemeente en over de akties die je zou kunnen houden. Het blijkt dat je daar als lid van de beweging toch een grote ervaring in hebt opgebouwd. Zulke ervaring kwam ook van pas toen Daedalus eens zélf op voorhand avonden ging organiseren i.p.v. te wachten met reageren tot de gemeente z'n plannen de wijk instuurt. 

UITVERKOOP VAN DE STAD 

Bij diskussies over de projektontwikkeling blijken de ambtenaren, wethouders en zeker de gemeenteraadsleden zelf eigenlijk vaak ook geen zicht te hebben op wat de stad allemaal aan moois door de strot wordt gewrongen. Gemeenteraadsleden hebben ook nog en baan en krijgen op het laatste moment een pak papier dat dan in een avondje bekeken moet worden. 

Het verschijnsel van de 'public private partnership' (samenwerking tussen ondernemers en de gemeente) blijkt vaak een uitermate mistige zaak, waarin de gemeente veel concessies moet doen. Uiteindelijk blijken de fiasco's op de gemeentebegroting te drukken en de winsten zijn voor de bedrijven. Ook wordt één en ander ingebed in een griezelig grootschalig projekt (neem bijv. casino en parkeergarage in Groningen) waar niemand.achteraf blij mee is. Vandaar de naam Daedalus (de vader van Icarus; die eigenwijze jongeling die zichzelf overschatte en zo hoog vloog dat zijn vleugels in de zon smolten, waarna hij jammerlijk -zo heet dat- neerstortte). 

Behalve dat Daedalus de stadsbestuurders wijzer probeert te krijgen, hebben ze ook de belangstelling gewekt van een club van notabelen die de nieuwe ontwikkelingen in Arnhem met lede ogen aanziet. Daar waar Daedalus zich tegen speculanten en huizenbezitters keert (die ook van het gezelschap deel uitmaken) scheiden de wegen zich uiteraard. Daedalus heeft ook aangeboden Groen Links van informatie te voorzien, om te maken dat links beter beslagen ten ijs kan komen, maar dat heeft daar geen gebruik van gemaakt (de sufferds). 

ARCHIE BUNKER NEEMT WRAAK 

Onder de 'gewone' buurtbewoners (dé benaming blijkbaar voor de mensen die gewoonlijk niet met allerlei buurtgroepen meedoen) komt de afkeer van de sociaal-demokratische stadspolitiek helaas nogal eens naar boven in uiterst reaktionaire opstanden. Een heftige opschudding bijvoorbeeld over een vestiging voor daklozen, een tippelzone, een buurt tegen drugsoverlast (Klarendal) enz. Wat je dan moet horen is onbeschrijfelijk. Een aantal types leeft zich dan blijkbaar echt eens uit met instemming van andere buurters. 

Uitgerekend bij die gelegenheden hoor je dan mensen zeggen: "de binnenstad kost handen vol geld, voor ons doen ze niets en de rotzooi (daklozen, verslaafden en prostituees) dumpen ze hier". Daar sta je dan als links-radikaal, en het draait er dan vaak op uit dat je de zo verfoeide bestuurders nog moet gaan bijvallen ook. Meer dan rechts-radikale onzin weerspreken zit er vaak niet in. Buiten dat sommige mensen natuurlijk ontstellende hufters zijn, wordt dit verschijnsel in de hand gewerkt door de opstelling van de gemeente. 

Als mensen op inspraak avonden en door het beleid in het algemeen met een kluitje in 't riet worden gestuurd, hebben ze daar misschien geen weerwoord op. Maar ze voelen het beslist. Het is daarentegen een stuk makkelijker om tekeer te gaan tegen de veronderstelde 'verloedering'. Waar nog bij komt dat dat de enige klacht schijnt te zijn die door de gemeente serieus wordt genomen. Vermoedelijk omdat het in het eigen recht en orde verhaal van de sociaal-democraten past. 

Als je dan als buurtbewoner ook nog lekker rellerig roept dat je op de centrumpartij gaat stemmen, dan heb je het eindelijk voor elkaar: de PvdA schrikt zich wezenloos. Zo kunnen de buurtbewoners ook eens scoren. Op de vierkante centimeter, en ten koste van nog kanslozer groepen. Op het moment dat er een volkswoede losbarst, valt er volgens Daedalus ook niet méér te doen dan al gedaan wordt. Al eerder had de stadspolitiek samen met de buurtbewoners aangevallen moeten worden. 

Er zijn vaak al pogingen van buurtbewoners. Veel verzet is gewoon in de buurt begonnen. Een tikje verwijtend merkt Daedalus op dat het geen pas geeft om ' de buurt' alleen te mobiliseren wanneer er sympathie bij de ontruiming van kraakpanden nodig is nodig is. De aktiviteiten van Daedalus hebben er inmiddels toe geleid dat bewoners buurtkommitee's gaan oprichten als er iets aan de hand is. Iets dat voorheen nauwelijks gebeurde. Ook lijkt de visie op Cityvorming enigszins door te sijpelen naar de buurten. 

SCHERP VAN DE SNEDE 

Daedalus doet ook mee aan een adviesraad, omdat je daar dichter op de informatie zit. Zeker met zoiets lijken ze op het scherp van de snede te balanceren. In dit verband is het goed om je te realiseren dat de 'college-agitatie' van weleer gevolgd is door 'de lange mars door de instituties' (Rudi Dutschke). De veteranen hiervan zien we heden ten dage vaak tussen de door ons zo verfoeide bestuurders.  

Het risico van het meedoen in allerlei formele structuren is dat jij ook verstrikt raakt in de ambtelijke logika. Bovendien kan de verleiding groot worden om toch eindelijk eens 'serieus' genomen te worden door al die bestuurders die met de handen in het haar zitten en een nieuwe inbreng hard nodig hebben. Om die daarna natuurlijk voor eigen doelen te gebruiken. Daedalus zegt zich ervan bewust te zijn dat je niet moet 'verzanden in diskussies met hoge heren die niet meer weten hoe ze problemen moeten oplossen'. Ze bemoeien zich vooral van buiten af met inspraak. 

Het is belangrijk om niet mee te gaan besturen en geen verantwoordelijkheid te krijgen voor halfzachte kompromissen. Het dilemma is bij wijze van spreken: met een rel heb je tenminste als radikalen zelf in de hand wat er gebeurt (nou ja...), maar je overtuigt daarmee geen mensen die buiten de beweging staan. Als je je daarentegen te diep in het glibberige proces van inspraak procedures zou begeven, ga je of moet je, langzaam aan je radikaliteit laten varen. Je eigen visie goed geargumenteerd naar voren brengen maar je niet mede verantwoordelijk maken voor een slecht of iets minder slecht beleid (wals Groen Links nog wel eens doet) lijkt een goede weg. 

Zou Daedalus inderdaad de juiste vlieghoogte hebben gevonden? 

Marjan   

[ KADER ]

DISKRIMINATIE IN TIJDEN VAN GELIJKHEID 

De woningbouwverenigingen en de Dienst Volkshuisvesting in Almere voeren een zogenaamd 'Vrouw Vriendelijk beleid'. In 1981 werden alleenstaande bijstandsvrouwen met kinderen die een aanvraag indienden voor een woning in Almere zonder zelfs een formulier in te vullen bij voorbaat al afgewezen. Er was voor hen geen enkele mogelijkheid Almere (dat bekend staat als kindvriendelijk) binnen te komen. 

In 1991 hebben deze instanties hun beleid na vele klachten veranderd!!! Bijstandsvrouwen worden nu vriendelijk te woord gestaan en krijgen formulieren mee om in te vullen en daarna op te sturen. Na verloop van een paar weken krijgen zij bericht, dat helaas geen woning voor hen beschikbaar is en dat zij zich opnieuw kunnen laten inschrijven. Wel met de boodschap erbij dat de wachttijd zeker drie jaar is en een advies het elders te proberen. De rechtswinkel in Almere heeft tegen dit vrouwonvriendelijke beleid geprotesteerd, zonder resultaat tot nog toe. Het is pure diskriminatie.