UIT: NN #86 van 13 juni 1991   

Amsterdam ontruimt daklozen 

Andermaal gaat Amsterdam een flink aantal stadsnomaden van hun onderkomen beroven. In NN #84 berichtten we al over de komissievergadering van 16 april jl. waarin werd besloten dat Amsterdam nog slechts officiële wagenbewoners op voor hun bestemde terreinen wil toestaan.  

Dit kwam in feite neer op het aloude restrictieve woonwagenbeleid, dat geen rekening houdt met mensen die niet tot de traditionele groep wagenbewoners behoren, maar toch in een wagen willen wonen. Een hernieuwde poging om Amsterdam 'nomadenvrij' te maken. 

De bewoning van de Gevleweg zou "gedoogd" worden tot januari 1992. Maar slechts voor die mensen, die er van de winter ook hebben gestaan. Hieroverheen zijn nog een aantal nieuwe manoeuvres van de gemeente gekomen. Gevolg is dat over een week toch een groot aantal mensen van de Gevleweg verwijderd zullen worden. 

Na de ontruiming van achtereenvolgens het KNSM-eiland, het Artis-terrein waren wagenbewoners uiteindelijk op de Gevleweg aangeland. In het najaar werd, in een vrij suggestief geschreven nota van stadsdeel Westerpark, voorgesteld om ook dit terrein weer te ontruimen. Na de nodige protestet van de bewoners en buurtgroepen is een overleg ontstaan met het stadsdeel. 

Luchtfoto's 

De bewoners stemden ermee in, dat voorkomen moest worden dat het terrein overvol liep in de zomer. Maar wat allereerst een beperking moest zijn, werd omgezet in een absolute zomerstop. Dit leidde vervolgens weer tot het maken van luchtfoto's en uiteindelijk werd het alsnog verwijderen van mensen die daar van de winter niet zouden hebben gestaan. 

Vorige week bracht de GGD in het nieuws dat er een paar gevallen van geelzucht gekonstateerd waren. De aanbeveling was ontruimen of voorzieningen zoals water en toiletten treffen. Vorig jaar had de GGD ook dit advies gegeven. Buurtgroepen en bewoners hebben vorig jaar, toen de ontruiming van de Gevleweg ter discussie stond in de deelraad Westerpark, dan ook aangedrongen op het treffen van voorzieningen. Dit in antwoord op, overigens zwaar overdreven, verhalen over de smerigheid op het terrein.  

Die voorzieningen zijn toen zo goed als niet doorgevoerd, omdat men vreesde dat dit het terrein meer status zou geven (het KNSM-eiland is trouwens ook ontruimd, ook al stonden daar toiletten). 

Weg = weg 

Hier bovenop kwam nog bemoeienis van de brandweer. Dit blijkt door Van Thijn persoonlijk georganiseerd te zijn. Voor wie het nog kan volgen, weg moet iedereen die niet tot de winterbewoners behoort en daarvan ook nog: wat op hygiënische gronden wordt afgekeurd - wat door de brandweer wordt afgekeurd tentjes, (of wat daar op lijkt) want die horen op een camping thuis - Bouwsels, niet omdat ze op een camping horen, maar juist omdat "vaste bebouwing" niet is toegestaan (bij het KNSM-eiland had men geen moeite bouwsels te verwijderen) 

Talenkennis 

Zo gebeurde het afgelopen dinsdag dat een stel ambtenaren, de GGD, de brandweer, een handvol agenten, een gemeentevoorlichter, vergezeld van een politiebusje om de typemachine te dragen, het terrein op trokken, om bij nietsvermoedende bewoners aan te kloppen. De instanties keken naar binnen en besloten snel of ze de bewoning goedkeurden. 

Op een oude jongens-krentebrood-toon werd gevraagd om naar de bus te komen, identiteitspapieren mee te nemen. En als mensen het Engels niet verstonden werd met de spreekwoordelijke talenkennis van de Nederlander hetzelfde nog iets luider gezegd. 

Op welke grond een onderkomen werd afgekeurd werd niet gespecificeerd. Noch de gemeente noch de brandweer wilde bijv. ingaan op de vraag wat konkreet de redenen waren om iets onveilig te noemen. Er werd slechts verwezen naar algemene brandweervoorschriften (die gaan van gasaansluitingen tot brandtrappen).  

Nu zou dat voor de bewoners toch niets uitmaken, want hoewel men normaal de kans krijgt de zaak in orde te brengen, werd uitdrukkelijk gezegd dat het geen invloed meer zou hebben op het eenmaal vastgestelde besluit. Kortom, als je maandag je spullen in orde had gebracht had je kunnen blijven, maar als je nu nog de zaak in orde brengt wordt je toch nog ontruimd. 

Op het uitgereikte formulier stond welke categorieën moesten verdwijnen en op grond van welke artikelen (wat natuurlijk niemand iets zei). Behalve dat het formulier slechts in het Nederlands was gesteld, blonk het ook niet uit door duidelijkheid. Als iemand bijv. wegens brandgevaarlijkheid weg moet wordt het woordje "wel" doorgehaald en ontstaat: "(...) stond niet als overwinteraar op 15 april geregistreerd op het terrein."  

Wat stomverbaasde reakties opleverde van mensen die juist wel op de luchtfoto's voorkwamen. Andere mensen hadden een andere wagen en zo waren er meer problemen. Uitleg werd verder niet gegeven, discussies niet gevoerd. Het had er alles van dat hier slechts de formaliteiten afgehandeld werden die vereist zijn om het ontruimen een legaal tintje te geven. Een bewoner die gedoogd werd merkte cynisch op: "jullie maken eerst een probleem en gaan het dan oplossen". 

Geen politiek 

Met de controle door "neutrale" openbare instanties en het toepassen van allerlei voorschriften kan een politieke discussie uit de weg gegaan worden over het recht van mensen op hun onderdak en manier van leven. Op deze a-politieke manier kan men zich ontdoen van het grootste deel van de Gevleweg-bewoners zodat een uiteindelijke volledige ontruiming een makkie wordt. De bewoners zullen elders in Amsterdam opduiken, maar met nog minder voorzieningen. Zoals een wat verstandiger bestuurder eens stelde: "je kan wel iets verbieden,maar mensen houden niet op te bestaan". 

Maandag 24 juli vindt de ontruiming plaats. De wagens worden opgeslagen voor f 120,- per dag, zodat mensen en materieel gescheiden worden. Voor de daklozen zal RvO zorgen (dat is meestal slechts voor enkele dagen), voor de gestoorden en zieken de medische dienst en de politie zal zich ontfermen over de illegalen. Zo maakt onze gemeente met grote zorgzaamheid een einde aan mensonterende toestanden.   

[ k a d e r ]  

STOELENPROJEKT 

Stel, je bent dakloos geworden. Doordat je van een terrein bent ontruimd, of door andere omstandigheden. Ook dan wordt je door de Amsterdamse overheid nog niet met rust gelaten. Dat hebben gebruikers en medewerkers van het 'Stoelenprojekt' mogen ondervinden. 

Het stoelenprojekt is een opvang voor daklozen met een ander uitgangspunt dan de reguliere hulpverlening. Mensen worden overal bevraagd en of ze willen of niet in de modellen van de zorgsector geduwd. veel daklozen zijn uit instellingen weggelopen. Het stoelenprojekt heeft als formule dat er niet geselecteerd en geregistreerd wordt. Dat er geen hulp opgedrongen wordt, maar dat er geluisterd wordt als mensen zelf iets willen vertellen. 

Daarnaast ijvert men ervoor dat er meer structureel en gevarieerd gedacht gaat worden over verschillende woonvormen en over mensen die niet meer in deze maatschappij schijnen te passen. 

Deze winter zat het Stoelenprojekt in een gebouwtje in Oost naast de dienst Parkeerbeheer en de Passagiers Terminal. Deze plaats was door de gemeente aangewezen. Al toen het projekt er kwam lieten de Passagiers Terminal en een hoge ambtenaar van het havenbedrijf weten dat ze geen mogelijkheid onbenut zouden laten om het stoelenprojekt daar weg te krijgen. Die rondhangende daklozen was voor de aankomende toeristen een slecht gezicht, en daklozen passen ook niet in de toekomstige IJ-oever plannen. 

Ook het politiebureau Balistraat was niet erg gelukkig met het projekt. Zolang het projekt open was kwam de politie meerdere malen per nacht binnen, zogenaamd om iemand te zoeken. Daarbij schenen ze de mensen die daar zaten te slapen met lantaarns in het gezicht en maakten ze allerlei rotopmerkingen tegen de vrijwilligers. 

Vanaf mei is het projekt tijdelijk gesloten om orde op zaken te stellen. Vooral de meest ontredderden, de psychisch . gestoorden, bleven komen en legden zich onder de passagiersloopbruggen te slapen of bouwden wat met plastic. Ook toen het projekt gesloten was bleef de politie komen en de medewerkers die op het gebouw pasten kontroleren. Ook 's nachts. Meermalen zijn daarbij mensen meegenomen. 

Vorige week zondagnacht is de politie gekomen met 4 busjes, honden en lange wapenstokken. Toen is er geslagen en zijn er arrestaties verricht. Mensen raakten in paniek. Dinsdagnacht is dat opnieuw gebeurd en toen zijn er 4 schoten gehoord. Verder heeft de politie in andere nachten lawaai gemaakt door met wapenstokken op de bruggen van de terminal te slaan. De slapers zijn nu verdwenen, dat is gelukt. Maar niemand weet waarheen. 

De medewerkers hebben klachten over het politie optreden ingediend. In het najaar gaat het stoelenprojekt weer beginnen maar de gemeente is niet enthousiast en wil dat er geselecteerd, geregistreerd en geprofessionaliseerd wordt.