UIT: NN #85 van 30 mei 1991   

Radio honderd uit de lucht  

Woensdagavond 15 mei haalde de politie, in samenwerking met de Radio Controle Dienst, de Amsterdamse zender Radio 100 uit de lucht. Er werd binnengevallen in het woon/werkcomplex Tetterode aan de Bilderdijkstraat en in het kraakpand de Bontekoe aan de Bilderdijkkade. Tevens werden op 7 privé-adressen huiszoekingen verricht. 15 Mensen werden gearresteerd waarvan 13 op grond van Artikel 140, deelneming aan een organisatie met als oogmerk het plegen van misdrijven. Vijf dagen later werden er nog eens twee mensen gearresteerd. Er werden veel spullen in beslag genomen. Niet alleen behorende tot de radio maar ook van privé-personen, een drukkerij en anderen. NN stelde een extra nieuwsbrief samen, gewijd aan deze gebeurtenissen. Deze nieuwsbrief werd op vrij grote schaal verspreid, hoofdzakelijk in Amsterdam. Op deze pagina's tref je delen van deze nieuwsbrief aan, aangevuld met laatste berichten, daar we onze abonnees de informatie niet willen onthouden. 

Rond de klok van 19 uur voerde justitie grootschalig opgezette huiszoekingen uit op diverse plaatsen in Amsterdam, Onder het mom van "het uit de lucht halen van een radiopiraat" werden 9 huizen doorzocht. Het onderzoek dat aan de operatie vooraf is gegaan, was in handen van officier van justitie T. van Noord. Het snuffelwerk in de diverse woningen en het in beslag laten nemen van spullen van Radio 100, drukkerij Primavera en privé-eigendommen, werd geleid door rechter-commissarissen Smolders (coördinatrice operatie), Marx (Bontekoe) en Bonga (Tetterode). 

Het woon/werkkomplex Tetterode werd binnengevallen via de voor- en achterzijde van het gebouw. Hierbij werd een bevel tot huiszoeking getoond, waarbij opviel dat het huisnummer niet in overeenstemming was met het nummer. waar men naar binnen viel aan de Bilderdijkstraat. In de studio werden 8 mensen gearresteerd en één persoon buiten de studio. De politie liep rond met foto's van een aantal verdachten. 

Bij de inval van De Bontekoe aan de Bilderdijkkade (waar radiocafé Marconi zit en ook drukkerij Primavera), werden op straat al twee mensen opgepakt, waarvan één door justitie gekenschetst wordt als een van de hoofdverdachten. In De Bontekoe werd verder niemand gearresteerd. Wel werd iedereen, inklusief bewoners, naar buiten gedreven. Men dulde geen pottekijkers bij hun snuffel-, vernielen roofpraktijken.  

Gedurende deze twee invallen, werden ook nog eens elders in de stad zeven privé-woningen doorzocht van personen, waarvan justitie denkt dat ze met de radio te maken zouden kunnen hebben. Bij deze huiszoekingen werden nog eens 5 mensen gearresteerd, waarmee het totaal kwam op 16 arrestanten. Drie mensen kwamen woensdagavond alweer op vrije voeten, 8 de volgende dag en de 5 hoofdverdachten kwamen vrijdag vrij (de rechter-commissaris had "geen zin in overwerk met de Pinksteren"). 

OOGGETUIGEVERSLAG 

Bewoner Tetterode: "Ik bevond mij in mijn werkplaats in Tetterode, toen ik tien agenten bij de volgende deur Tetterode binnen zag gaan. Ik liep naar buiten om mij op de hoogte te stellen. In rap tempo nam het aantal agenten toe. Er waren Bratra-eenheden bij, agenten met snijbranders en traangasmaskers. Aan de overkant stond een ME-bus geposteerd. Ik wou me op de hoogte stellen van het waarom en de rechtmatigheid van het een en ander. Ik heb meermalen gevraagd of er een huiszoekings- dan wel binnentredingsbevel was en of er een rechter-commissaris aanwezig was. Ik kreeg steeds geen antwoord." 

"Ik besloot thuis polshoogte te nemen. Op de hoek Kinkerstraat/Bilderdijkkade aangekomen zag ik een wit politiebusje voor onze deur staan. Wij als bewoners en huisvrienden zijn met behulp van de voordeursleutel naar binnen gegaan. In de gang stuitten wij op een hoop agenten. Er waren meerdere agenten met kanjers van breekijzers bezig de toegangsdeur naar het bovenhuis open te breken."  

De ooggetuige vervolgt: "We werden door de politie in café Marconi samengedreven. Er bleken daar al sinds het begin van de operatie een aantal bezoekers gegijzeld te worden. Achter de bar van 't café stond een agent de boekhouding in te pakken. Prijslijsten en andere café toebehorens werden verwijderd. Plotseling kwam er een peloton ME in volle uitrusting binnen (helmen, knuppels, schilden en gasmaskers) en ons werd bevolen om naar buiten te gaan. 

Na drie kwartier verscheen onze advocate Ties Prakken. zij vroeg of ze de rechter-commissaris kon spreken en zei dat ze advocate was en bij de huiszoeking aanwezig wilde zijn. De deur werd in haar gezicht dichtgesmeten. De ME in de Kinkerstraat vormde een kordon en dreef ons terug. Vervolgens begonnen agenten toebehoren, opnameapparatuur, een bewoner z'n computers en persoonlijke niet terzake doende spullen in te laden in de bestelbus, daarna vertrokken ze. 

We konden weer bezit nemen van ons huis. In het café bleek vrijwel alles wat op schrift stond te zijn meegenomen, tot het bar overzicht toe en een stuk waterleiding dat aan de muur hing als een soort nep-antenne. Plinten waren losgetrokken op zoek naar draden die er niet waren. De montagestudio was een ravage: er was een stuk muur neergehaald en alle apparatuur was verdwenen." 

EEN ARRESTANT 

Een van de hoofdverdachten, die vrijdagmiddag vrijkwam: "De politie maakte mij tijdens het verhoor duidelijk dat het juridisch toegepaste middel Artikel 140 eigenlijk als kapstok is gebruikt en dat ze er zelf ook niet zo blij mee zijn. Ze zochten eigenlijk meer achter de radio dan er achter zit, maakte ik uit hun vraagstelling op. Ze waren eigenlijk enigszins teleurgesteld toen het hun duidelijk werd dat ze hier meer met een hobbieklubje te maken hadden dan met een mediamaffia. Ze vroegen veel over wat er met al het geld gebeurd was, ze hadden het over een winst van 120.000 gulden per jaar die Radio 100 zou maken."  

"Ze hadden kopieën waarop een aantal verschillende foto's afgedrukt stonden van m'n gezicht. In totaal zag ik van 5 personen dergelijke fotokopieën. Ze hebben bij mij thuis huiszoeking verricht en daarbij privé-spullen meegenomen die eigenlijk niks met de radio te maken hebben. Ze hebben steeds geprobeerd om die dingen in verband te brengen met de radio of een kriminele organisatie, maar het lijkt er op dat ze daar nu zelf ook niet meer in geloven." 

Dinsdagochtend 21 mei, nog voordat de eerste haan kraaide, werden de twee resterende hoofdverdachten van hun bed gelicht en gearresteerd. Een ervan kwam dinsdagavond vrij, de ander pas woensdagmorgen. Door alle verzamelde nieuwe informatie is het waarschijnlijk dat er nieuwe hoofdverdachten toegevoegd zijn aan hun verlanglijstje, zodat er misschien nog meer arrestaties te verwachten zijn. Onder Art. 140 kan de lijst blijkbaar steeds uitgebreid worden. 

HET VOORONDERZOEK 

Het onderzoek dat voorafging aan de sabotage-aktie tegen Radio 100, startte officieel op 9 november vorig jaar, blijkt uit stukken van Justitie. Op die dag kwam er een vordering tot gerechtelijk vooronderzoek van Officier van Justitie T. van Noord tegen de nog anonieme verdachten - al dan niet oprichters of bestuurders van het organiseren van misdrijven, te weten het maken van radio. Daarvoor werd een Artikel 140-constructie gebruikt. Telefoons van mogelijke verdachten mochten worden afgeluisterd.  

Vanaf 11 januari meende justitie zeven hoofdverdachten gevonden te hebben en werd er toestemming gevraagd hun telefoons te tappen. Of het onderzoek naar de misdaad nou erg zorgvuldig plaatsvond is overigens de vraag; de politie wist, volgens een getuige van het optreden, eerst helemaal niet waar de studio zat en viel een verkeerd deel van het pand binnen. Daar werd prompt een willekeurige bewoner ingerekend. Ook onder de gearresteerde 'hoofdverdachten' bevonden zich mensen die weinig of vrijwel niets met de radio te maken hebben. 

INFILTRANTEN, KAMERVRAGEN EN STEUN 

De politie volgt de gang van zaken rond Radio 100 nog steeds met argusogen. Het is de afgelopen tijd duidelijk geworden dat de politie infiltranten en informanten inzet om op de hoogte te blijven hoe Radio 100 opnieuw opgezet wordt en wie de "hoofdcoördinatoren" zijn. Er waren stillen in Marconi en op de serie benefieten die er voor de radio georganiseerd zijn. Er zijn opeens opvallend veel geïnteresseerden die hulp vragen bij het opzetten van een of ander onduidelijk radiopiraatje. 

De Groen-Links leden Brouwer en Lankhorst hebben kamervragen ingediend. De bedoeling daarvan is om te weten te komen in welke mate politiek den Haag op de hoogte is van de politie inval op 15 mei bij Radio 100 en Primavera. Bovendien wordt gevraagd wie het besluit heeft genomen om Artikel 140 te gebruiken en of de keuze voor dat artikel betekent dat de operatie niet door de RCD (Radio Controle Dienst) maar door de CID of PID geleid wordt. Van de beantwoording van deze vragen door de minister hoeven we weinig te verwachten. De zaak zal wel afgedaan worden als "lokale politiek". 

Tot nu toe zijn er vier benefieten georganiseerd om het nodige geld voor apparatuur bijeen,te brengen voor het van de grond krijgen van een nieuwe Radio 100. De benefieten in Paradiso, Vrankrijk en de bar van Radio Patapoe, eveneens een niet-commerciële radiopiraat, werden druk bezocht. Een volgende benefiet is op 8 juni in Wageningen en wordt georganiseerd vanuit café 'De Overkant'. 

Radio 100 gaat door, op het moment van schrijven is het station al één avond in de lucht geweest en binnen afzienbare tijd zullen de RCD en de politie weer kunnen tandenknarsen als het zuivere stereo signaal weer als vanouds op hun scanner ontvangen wordt.  

OVERVALTHEORIEËN 

De wijze waarop Radio 100 is aangepakt is buiten proporties en de vraag is wat de werkelijke reden hier achter is. Volgens sommigen is de oorzaak dat het na 1992 makkelijker wordt een radiostation te hebben. In het Europese kader zal er één lijn worden getrokken op het gebied van de mediawetgeving, waarin Nederland waarschijnlijk op de vingers getikt gaat worden omdat het binnen die Europese lijn met Frankrijk, België en Spanje als voorbeeld een buitenbeentje vormt wat betreft het liberaliseren, van de vrije ether.  

Je kunt vermoeden dat ergens in politiek Den Haag een beslissing is gevallen omtrent het uit de lucht halen van Radio 100 (Hoezeer zijn politieke belangen in Den Haag en mediabelangen in Hilversum niet verweven?). De angst van de Nederlandse overheid als in 1992 onder druk van de E.G. "illegale radiostations" legaal kunnen gaan uitzenden op een daarvoor bepaalde golflengte is misschien wel omgezet in die groteske, waanzinnige politieoperatie die tot doel had Radio 100 kapot te maken en informatie te verzamelen over Radio 100 en alles wat er zelfs maar heel indirekt mee te maken heeft. 

Ook zou de Radio Controle Dienst voor '92 nog even een grootse daad willen stellen. Al jaren zou er in deze hoek onvrede zijn over het feit dat de kommerciële piraten wel aangepakt, maar Radio 100 ongemoeid wordt gelaten. Dit komt enigszins overeen met de verklaring van de politie die zegt dat er rechtsongelijkheid was ontstaan ten opzichte van de andere piraten. De grootscheepse aanpak zou dan voortkomen uit de angst dat er onbekende hoeveelheden sympathisanten zouden kunnen komen en de doorzoekingen zijn nodig vanwege Artikel 140 (lidmaatschap van een criminele organisatie). 't Zou kunnen. 

Volgens de politie was Radio 100 gewoon de volgende op de lijst. Anderzijds geeft politiewoordvoerder Wilting aan dat het bij de inval bij Radio 100 ook om "andere aktiviteiten" ging. Dat blijkt ook wel uit het doorzoeken van de drukkerij en het meenemen van het klantenbestand en de boekhouding daar. Tijdens de huiszoeking was er volgens de processtukken speciaal verlof tot "inbeslagname van brieven en andere geschriften die niet het voorwerp van een strafbaar feit uitmaken of het begaan ervan hebben gediend". 

Een andere theorie is het invallen bij Radio gebruiken van Artikel 140 slechts bedoeld is geweest om beweging en aktiviteiten in kaart te brengen. Het is natuurlijk ook mogelijk dat men van politiezijde meerdere vliegen in één klap heeft willen slaan (belasting, radio, informatie over de drukkerij en doorzoekingen bij verschillende personen). 

Feit is in ieder geval dat Artikel 140 een prima excuus verschaft om vergaand overal te snuffelen. Artikel 140 is zo oud als het wetboek van strafrecht en heeft heel vaak een politieke toepassing gehad. In de jaren '70 is het weer opgedoken en werd eerst gen ruikt om fraudeurs aan te pakken. Daarna is het gebruikt voor de rellen.rond de Nijmeegse Mariënburcht en vervolgens is het steeds vaker toegepast op aktiegroepen en bewegingen. De werkelijke veroordelingen op art. 140 zijn echter schaars. 

Het echte gevaar, naast natuurlijk een algemene paranoia in de diverse georganiseerde verbanden, is eerder dat het de politie gelegenheid geeft om overal haar neus in te steken. Om toestemming te krijgen voor binnenvallen, telefoontaps, inbeslagneming van boekhouding, doorzoeken van omliggende ruimtes en arrestaties van allerlei mensen moeten gewoonlijk toch nog steeds goede argumenten aangevoerd kunnen worden. Behalve als Artikel 140 wordt aangevoerd, want dan kan alle informatie relevant genoemd worden. 

Dat blijkt ook uit de wijze waarop bij drugszaken gebruik van dit artikel wordt gemaakt. Daar wordt vaak 140 aangevoerd (op grond van vermoeden van een organisatie of horen zeggen), om bijvoorbeeld toestemming voor een telefoontap te verkrijgen zonder dat er een konkrete verdenking is. Later wordt de informatie van de tap dan gebruikt als bewijs terwijl Artikel 140 dan niet meer in de aanklacht voorkomt. 

Jansen & Janssen