UIT: NN #85 van 30 mei 1991   

Irak analyse 

Er zijn weinig zichtbare veranderingen geweest de afgelopen twee weken. De 'bewaakte' zone in noord-Irak is uitgebreid met de stad D'hok, blijkbaar met de bedoeling om de terugkeer van de Koerden te versnellen. Er is overeenstemming bereikt met de VN en de Iraakse regering over een soort pseudo-bewakers van de kampen. Tegelijkertijd worden hier en daar in de pers cijfers voor terugtrekking van de Westerse troepen rondgestrooid. Genoemd zijn drie weken en twee maanden. 

Er lijkt een soort parallel te bestaan tussen de onderhandelingen tussen de Koerden en de Iraakse regering aan de ene kant, en het overhandigen van het noorden aan de Verenigde Naties aan de andere kant. Hoe beter het met de onderhandeling gaat, hoe sneller de terugtrekking. Er lijkt een keuze te zijn gemaakt voor het zonodig onbewaakt laten van de Koerden door het invoeren van de 'semipolitie'. Blijkbaar heeft de soevereiniteitskwestie de doorslag gegeven; dwz China en de USSR hebben hardnekkig geweigerd om via de Veiligheidsraad een voortgezette aanwezigheid van de Westerse troepen met VN goedkeuring te ondersteunen. 

Nieuws was er ook over recente coup pogingen tegen Saddam Hoessein; er schijnen sedert de oorlog een aantal pogingen te zijn gedaan, allen mislukt. Dit betekent dat de VS, ondanks de openbare dreigementen aan Irak, langzaam verschuift naar een aanvaarding van het gezag van Saddam Hoessein. Ze handhaven echter een zwaar drukmiddel: de sankties opheffing wordt gekoppeld aan allerlei voorwaarden zoals het betalen van schadevergoeding aan door de oorlog getroffen partijen en het vernietigen van het ABC vermogen plus raketten. Olie-inkomsten zijn nog steeds niet mogelijk, wel worden langzaam de eerder geblokkeerde buitenlandse fondsen van Irak vrijgegeven om voedsel en medicijnen te kopen. Het kan nog maanden duren voordat Irak weer inkomsten krijgt uit de olie-export.  

Intussen is nog steeds een deel van het land zwaar beschadigd door de oorlog en de opstand. Over de mate van de geleden schade bestaan uiteenlopende berichten. Een verhaal in de International Herald Tribune gaf een zeer optimistisch sfeerplaatje van Bagdad, als zou het leven weer bijna normaal zijn.  

Andere berichten, afkomstig van de VN, Rode Kruis en diverse internationale onderzoeksteams spreken van grote problemen met de watervoorziening en een tekort aan medicijnen noodzakelijk om de daardoor veroorzaakte ziektes te bestrijden. Ook schijnt er een groot verschil te zijn tussen de toestand in Basra en Bagdad. In de hoofdstad zijn een aantal zaken (elektriciteit, water) gedeeltelijk hersteld; in Basra is dit niet het geval. Een ooggetuige-verslag in The Guardian van 18 mei jl. geeft een zeer negatief beeld van de bevolking. 

Karel Koster (AMOK)

26 mei 1991