UIT: NN #83 van 2 mei 1991   

Kraakrad van avontuur 

Het lijken wel sprinkhanen. Het ene pand is nog niet ontruimd of het volgende paleisje wordt bestormd. De laatste maanden wordt de Amsterdamse Vondelbuurt geteisterd door een minikraakgolf. Jarenlang dacht geen haar op een willekeurig krakershoofd er aan om in deze wijk, waar het kapitaal regeert, leegstaande panden te bezetten. De meer poen de huiseigenaar bezit, des te eerder sta je weer op straat. 

Tegen alle gangbare kraaknormen en -stromen in, struint een nieuwe generatie krakers de straten en lanen af in de naaste omgeving van het Vondelpark. Zoektocht naar langdurige leegstand Een gemêleerd gezelschap besloot drie weken terug een perceel te kraken in de PC Hooftstraat. Doorgewinterde krakers krabben alleen al bij het horen van de naam 'PC Hooft verwilderd hun achterhoofd aan gort. Dat is wel het laatste waar je aan begint, een kraak zetten in de duurste winkelstraat van Nederland. Dat werd zelfs in de hooqtijdagen van de beweging nauwelijks aangedurfd. 

"Het is gewoon een kick om hier binnen te lopen, al dat marmer om je heen. Alleen daarom al is het leuk om te doen", aldus een van de krakers. Het gevoel dat je bekruipt bij het bezetten van leegstaande panden is hetzelfde gebleven, het verwachtingspatroon is echter aangepast aan de harde realiteit van de anti-kraakwet. "Als we langer dan drie weken in een pand zitten, dan is dat al een overwinning."  

LDI-kompleks 

Het begon met de kraakaktie van het LDI-kompleks in de Van Eeghenstraat, eind september vorig jaar. Het pand had geen bestemming en de verwachting was dat er minstens twee jaar gewoond zou kunnen worden. Het liep anders, zoals je in deze NN kunt lezen. Eind januari rumoer op het Valeriusplein: een leegstaand perceel van de Valeriuskliniek wordt bezet. Na veel opschepperij van de krakers, ontruimd de ME vier weken later op volle sterkte het in haar sas zijnde bezettingsgroepje. Onlangs werden panden gekraakt in de Jacob Obrechtstraat en de PC Hooft. Waar komt dit enthousiasme opeens vandaan? 

"We willen hiermee aantonen dat het nog steeds mogelijk is om huizen te kraken in spekulatiebuurten als deze, ondanks de leegstandswet. Daarmee willen we andere mensen stimuleren om ook hier te gaan kraken. Kraken in een omgeving als de Vondel buurt bezorgt de overheid over het algemeen meer problemen dan het bezetten van een etage in een volkswijk. Die ongevraagde problemen veroorzaken is een van onze doelstellingen. Verder zitten hier de eigenaren met het grote geld, die je ook graag in hun portemonnee wilt treffen. We willen, als het effe kan, huiseigenaren dwars zitten, die duidelijk onze grootste tegenstanders zijn."  

Dat kraken lukt dan nog wel, maar je kunt niet echt spreken van woongenot als je er binnen twee weken weer uitgeknikkerd wordt. Er ontstaat een enigszins verwarrende diskussie tussen een aantal krakers van het pand: "We zien het voornamelijk als een aktiekraak"... "nee, een spekulatiekraak"... "ja, maar dat is toch hetzelfde!"... "oh ja" (keet in de tent). "We hebben niet het idee dat we hier lang kunnen blijven, maar we willen het wel zo lang mogelijk vol houden." 

Het aan de kaak stellen van spekulatie is een belangrijke drijfveer wat deze mensen motiveert. "Eigenaar Jaap Kroonenberg kocht dit pand in '87 voor 300.000 ballen, nu levert het ongeveer 1.7 miljoen op. Hier verderop willen projektontwikkelaars een nieuwbouwprojekt opstarten, het zogenaamde 'parklane Projekt'. Dit pand zal als gevolg daarvan nog meer in waarde stijgen en daar laat Kroonenberg het leeg voor staan. Hij is niet geïnteresseerd in verhuur".

Dus een soort van kruistocht tegen spekulanten, waarbij wonen van ondergeschikt belang lijkt? "Wonen is ook belangrijk, maar ons speerpunt ligt bij het aan de kaak stellen van wanpraktijken hier in de buurt". Iemand anders voegt daar aan toe: "misschien denken we daar over een paar jaar weer anders over." 

Semtex en bekijks 

Het inmiddels drie weken gekraakte kantoorpand van Kroonenberg is gelegen aan de rand van het Vondelpark. Een 'Te Huur' bord van een van Kroonenberg's BV's Monte Corona siert de gevel, met het spandoek 'Vondelbuurt Spekulatievrij'. In de kelder van het perceel is gevestigd 'De Semtexbar', zonder verzakte vloer overigens, zoals dit magazine in haar vorige editie abusievelijk berichtte. De mobiele kraak(huis)bar is in het tijdsbestek van één dag geïnstalleerd: "Tja, je moet wel want we kunnen het ons niet permitteren er een half jaar over te doen...."

Toch ziet het er gezelliger uit dan in menig bestaand kraaketablissement. Teksten op de muur als 'Ja, verzin nou zelf ook eens een leus' en 'Wij leven in chaos'. Hoe verlopen de kontakten met de buurtbewoners? "De mensen hier in de PC Hooftstraat reageren tot nu toe vrij positief op de kraak. Hoewel het vrij bekakte lui zijn, vinden ze het beter dat panden bewoond worden. Ze hebben hier namelijk meer de pest aan kantoren dan aan krakers, raar maar waar." "Ja, en we hebben nu ook regelmatig aanloop. Gisterenavond kwam er weer iemand aan de deur om te vragen of de bas wat zachter kon..."  

"Och ja, maar ze zijn hier echt okee. Acht ervan hebben schriftelijk willen verklaren aan justitie dat dit pand al anderhalf jaar te huur staat. De eigenaar heeft een aanklacht ingediend van lokaalvredebreuk omdat het pand verhuurd zou zijn. We hebben een kort geding aangespannen tegen deze gang van zaken." 

De officier van justitie is nu bijna drie weken bezig om de aanklacht te onderzoeken. Dat het zo lang duurt kan te maken hebben met het feit dat ze moeite hebben met het toekennen van lokaalvredebreuk. Op 1 mei dient het kort geding van de krakers, aangespannen tegen de staat. De rechter geeft dan uitsluitsel over wat er met het pand te gebeuren staat. 

"De officier van justitie vertelde onze advokaat dat hij geen uitspraak meer doet van tevoren of het pand al dan niet ontruimd gaat worden. Gewoonlijk doen ze dat wel maar men vindt nu dat er weer teveel gekraakt wordt. Vandaar dat kort geding." "Je merkt wel dat justitie iedere kraak in deze buurt waanzinnig serieus neemt. Zo hebben we het sterke vermoeden dat er hier aan de overkant in het AMS-hotel een politiepost zit, van waaruit iemand foto's neemt e.d. Gaat iemand de hond uitlaten met een paar mensen in het Vondelpark, dan komt er een politiebusje achter je aan. Bij het kraakpand LDI in de Van Eeghenstraat werden vier politieposten gesignaleerd in de direkte omgeving. Ze zijn kennelijk enorm paranoia voor het feit dat ontruimingen uit de hand lopen." 

Kraakeiland Vondelbuurt 

Ze bivakkeren er met z'n zevenen, maar kennen ze eigenlijk nog meer aktieve krakers in de stad? "Nou, met name dan in De Pijp en de Schinkelbuurt. Er is in de Nieuwmarktbuurt ook een kraakpand van Kroonenberg, maar het kan ook zijn dat de gemeente dat pand inmiddels heeft aangekocht. En toevallig hoorden we dat er afgelopen zondag in het centrum eveneens een pand van hem is bezet, Voetboogstraat nr.19."  

"De kraaksien is klein, maar we hebben hier en ook ten tijde van de kraak van het Valeriusplein een leuke mengeling van nieuwe mensen gekregen met uiteenlopende achtergronden. Zo heb je mensen die bij het ASVA werken en weer anderen doen wat voor DWARS (Groen Links Jongeren), dat gaat prima. Aktivisten die al jaren meedraaien hebben daar een bepaalde weerstand tegen, maar jongeren doen daar tegenwoordig nauwelijks meer moeilijk over. Die aansluiting komt spontaan tot stand. Het groeit naar elkaar." 

Kraakgroep Vondelbuurt (what's in a name) bestaat grotendeels uit positivo's. Hoe meer er gekraakt wordt, des te groter de lol lijkt het wel en snelle ontruimingen kunnen de pret niet drukken. Een merkwaardige levensstijl, het doet denken aan een moderne versie van Robin Hood: besteel de rijken, tref ze in hun portemonnee. Hang hun spekulatiepraktijken aan de grote klok en geef de wijzers van tijd tot tijd een oplawaai. 

Voor gevestigde krakers draait deze nieuwe lichting een rad van avontuur voor hun ogen. Die zitten vast aan het verleden en zijn niet meer zo flexibel om zichzelf een andere strategie aan te meten. Opmerkingen als "het zijn kleuters die krijgertje spelen" of "ze weten niet wat ze aan moeten met hun vrije tijd" zijn geen uitzondering in het roddelcircuit van het Amsterdamse kraakwereldje. Kraakgroep Vondelbuurt, wat vindt U daar nou van? 

"Ik snap je vraag niet zo". De slimste () van het stel, "zal ik het effe uitleggen..." De leukste uit de groep, "laat iemand anders nu eens iets zeggen!" (noem eens één ideale woongroep op, en ik word monnik) "Het is al een kick om een pand als dit te kraken en over de drempel te lopen. Overal marmer enzo, dat is even van jou. Jaren terug stapte je eveneens dergelijke panden binnen, maar dan met het geloof om er langere tijd te gaan wonen. Nu besef je donders goed dat de kraak van korte duur kan zijn, je stapt dus met andere verwachtingspatronen de lege ruimte binnen. Je bent al tevreden met weinig. Als je jong bent, heb je nog niet die frustratie opgelopen die je kunt krijgen door jaren aktief te zijn in het kraakwereldje. Mensen die nu gaan kraken denken anders, doen het iets ander, Passen zich wat beter aan aan de tijd. Aan de andere kant; als het hier toch goed gaat en we kunnen blijven zitten, dan lachen we ons dood..."  

"....als we maar door blijven gaan met kraken, dan moet het toch wel eens een "keertje goed gaan..." "...voor mij gaat het al goed als we langer kunnen blijven zitten dan drie weken..." (het feest barst los). 

Jan & Alex