UIT: NN #83 van 2 mei 1991   

***KRAAKNIEUWS***

ONTRUIMING LDI-KOMPLEKS 

AMSTERDAM, 23 april 1991. Om half negen 's ochtends, werd door de ME begonnen met de ontruiming van de gekraakte vleugel van het LDI-kompleks. Zo'n dertig mensen hadden zich achter dusdanig efficiënte barrikades verschanst dat het tot na het middaguur duurde voor de Bratra-eenheid van de ME ze bereikte. Ze werden alle het pand uitgehaald en op straat gezet.  

Hiermee is dan een eind gekomen aan de bewoning en andere invulling van het kompleks die het sinds de kraak op 30 september verleden jaar gekregen had. De eigenaar, Cocon-Endam BV, een onderdeel van het spekulantenconcern Walm Holding BV heeft weer beschikking over het pand. Om het verder te laten verkrotten en ooit als zij de tijd rijp achten te verbouwen tot luxe-appartementen.  

Het ontruimingsvonnis werd verkregen door een fakebouwplan in te dienen bij stadsdeelraad Zuid. Over verstrengeling van belangen van deze deelraad zullen we niet meer opmerken dan dat deze toevalligerwijze huurster is van het andere deel van het kompleks en hiervoor 1,2 miljoen huur aan Cocon Endam betaald. De geruchten gaan dat ook de deelraad geïnteresseerd is in uitbreiding van hun kantoor in het nu ontruimde gedeelte van het kompleks. 

Kort na de ontruiming werd ook het zes dagen tevoren gekraakte pand aan de Jakob Obrechtstraat ontruimd. Deze ontruiming kwam voor de bewonersters als een totale verrassing; veel van hun spullen zijn door de smeris verwijderd en meegenomen. Na de ontruiming werd er door ongeveer honderd mensen gedemonstreerd tegen de ontruimingen. De tocht voerde langs het Paleis van Justitie, alwaar een Vrouwe Justitia voorstellende pop met doodskopmasker en bloedrood zwaard door vuurspuwers in brand gezet werd. 

Bij het huis van de beruchte antikraak advokaat Scheltema werd een nepbom (zoals bekend van de kartoons met alles vernietigende anarchisten mét zwarte cape) neergelegd en tot ontsteking gebracht, helaas bleek deze alleen vuurwerk te bevatten en werd er daardoor weinig structurele schade aangericht. Bij het kantoor van Cocon-Endam werd een nieuw naambord achtergelaten en na dat we langs het ontruimde pand aan de Jakob Obrechtstraat gekomen waren werd de demo beëindigd bij het nieuw gekraakte pand aan de P.C. Hooftstraat, waar de bewonersters een kort poppentheater opvoerden. 

DERDE KEER MAZZO! 

GRONINGEN – Op 18 april is de voormalige discotheek Mazzo voor de 3^e keer gekraakt. Hier ging heel wat aan vooraf.  

De Mazzo werd voor het eerst gekraakt op 31 januari 1990. De toenmalige huurder, horeca-magnaat Sjoerd Kooistra (bekend van de FEBO), spande een kort geding aan. De rechter besloot op 4 april '90 dat het pand pas ontruimd mocht worden, als Kooistra een bouwvergunning had. Als Kooistra op 1 oktober van dat jaar die vergunning nog niet zou hebben, dan zou hij een nieuwe procedure moeten beginnen. 

Toen de krakersters deze uitspraak te horen kregen waren ze echter net een uur daarvoor uit hun huis getrapt. Een kraakpand een paar huizen verderop werd die dag namelijk ontruimd. Uit protest daartegen werd een brandende barricade opgeworpen en wat verf naar de politie gegooid. De burgemeester besloot dat in de Mazzo hetzelfde soort mensen zaten als in het andere kraakpand, en zo werd de Mazzo op grond van artikel 219 van de Gemeentewet ontruimd. 

Een week later, op 10 april, werd de Mazzo herkraakt maar het genot was van korte duur. Er was inmiddels (via diverse BV's) een nieuwe onderverhuurder, J. Groeneweg (ook een discotheek-eigenaar). Deze zei dat hij bezig was in de Mazzo een kapsalon te beginnen. Dezelfde avond ontruimde de politie op grond van huisvredebreuk. Gelukkig was er vervangende huisvesting op het politieburo. 

In de tussentijd gebeurde er nog helemaal niets met het pand. Op 18 april jl. was het dan eindelijk tijd voor daden. Tegen de verwachting in werd niet dezelfde dag nog ontruimd. Volgens de politie is het geen huisvredebreuk en moet de eigenaar een civiele procedure beginnen. Er wordt in ieder geval al hard aan het pand gewerkt. Het is de bedoeling verscheidene revolutionaire arbeiders initiatieven te beginnen zoals een nachtkroeg. Het adres is Oosterstraat 33 te Groningen, dus kom eens langs. 

NRC KRAAK 

AMSTERDAM – Zondag 29 april hebben wij het pand op de hoek Paleisstraat en de Nieuwezijds Voorburgwal, achter het Paleis op de Dam gekraakt.  

Een kleine revolutie want het pand maakt deel uit van het voormalig Handelsblad-complex en was al gekraakt en gelegaliseerd, wat in onze ogen niet kan rechtvaardigen dat het hoekpandje nu al weer bijna een jaar leeg staat. De vrije-markteconomie heeft kennelijk af en toe behoef te aan een beetje revolutie en bij sturing. Niet dat die "vrije markt" op papier niet werkt; het pand is in erfpacht gegeven, maar de nieuwe eigenaar Stella Artois laat het pand gewoon leeg staan. Dat kan nooit de bedoeling zijn van een gelegaliseerd kraakpand. 

Veel mensen hebben zich aan de leegstand geïrriteerd. Er is vaak gefantaseerd over opnieuw kraken, maar daarbij gebleven, in verband met de vooruitzichten om te kunnen blijven zitten. Wij willen hiermee breken. Onafhankelijk van de vraag of we kunnen blijven, willen we in de "Paleis-revolutie" een dag- en eetkafé beginnen. 

Er kwamen ongeveer 100 mensen op de kraak af. Onmiddellijk na binnenkomst werd begonnen de boel stofvrij en kraakhelder te maken en in te richten voor gebruik; tafels en stoelen, de bar, een likje verf hier en daar. Op 30 april zijn we open gegaan om mensen kennis te laten maken met dit paleisje bij het genot van taarten, broodjes en drank. De aanloop was groot, bekende en onbekende gezichten staken hun neus, om de deur. Kortom, een geslaagde openingszet. 

Het projekt voor een politiek dag- en eetkafé in het centrum is opgezet vanuit een aantal buitenparlementaire groepen. We doen dit vanuit onze behoefte om het kontakt tussen de uiteenlopende aktiegroepen in de stad te vergroten. We doen het ook vanuit de behoefte om 'open' te zijn en meer bekendheid te geven aan de aktiviteiten van verschillende groepen. Niet voor niets is de afkorting van PaleisRevolutie PR. PR van public relations is dan ook de tweede naam die we aan dit projekt mee willen geven. 

We willen niet alleen een soort kafé zijn, maar ook een informatieplaats waar mensen om hulp kunnen vragen; variërend van adressen tot praktische hulp bij akties. Een soort alternatieve VVV. Het pandje bevindt zich op een knooppunt van doorgangsroutes door de binnenstad en is daarom voor ons doel erg geschikt. De winkel wordt beheerd door het Grondbedrijf, die 50% van de bedrijfsruimte in het komplex kommercieel exploiteert. 

Vanaf 8 mei zijn we open. Er moet nog het een en ander geklust worden voordien (waarvoor we overigens nog meer handigerds kunnen gebruiken) maar woensdagochtend om 11 uur gaat de deur open en om 20 uur sluiten we 'm weer. In de tijd daartussen kun je dus naar binnen om te genieten van het uitzicht en de verse koffie en hapjes. Aan een uitgebreidere 'tapaskaart' wordt nog gewerkt en we verwachten dat dit een week later laar is. Afijn, kom 't bekijken.  

De sociale vernieuwers 

DE HANDEL VAN JAAP KROONENBERG 

AMSTERDAM – De Kalverstraat en de Nieuwendijk worden verstikt met klerewinkels. Veel van die zaken bestaan maar enkele maanden. Ze jassen snel een voorraad textiel erdoor en verdwijnen dan weer. Failliet. In het leegstaande pand verschijnt negen van de tien keer een bord: te huur, te bevragen bij Monte Corona. 

Monte COrona is een van de vele BV' s van Jaap Kroonenberg, één van de belangrijkste textiel handel aren in Amsterdam. Maar Jaap is meer, als toonaangevend lid van de 'VIP-boxen side' van Ajax is hij een van die figuren die in Amsterdam de dienst uitmaken. 

Kroonenberg is bescheiden begonnen. Zijn eerste guldens verdiende hij in een ver verleden als kippeplukker. Na de tweede wereldoorlog stortte hij zich, net als die andere textielgigant, Maup Caransa, in de dumphandel. Al gauw specialiseerde hij zich in textiel. In de vijftiger jaren had hij op de Weesperzijde, waar nu de IJsbreker zit, een textieldump onder de naam de Prijsbreker.  

Het legde hem geen windeieren. Met de winst kocht hij bedrijven, vooral in de (woning-textie1 branche op, die hij uitplunderde. Vaak ging het om zaken, die een goede naam hadden opgebouwd, kwaliteitsspullen leverden, maar in de problemen waren gekomen door een slechte bedrijfsvoering. 

Het personeel werd op een minimum na op straat gezet, de magazijnen van de winkels werden gevuld met inferieure dumpwaar en de 'uitverkoop' kon beginnen. Na kortere of langere tijd (Woltering op de Nieuwendijk bijvoorbeeld heeft jarenlang uitverkoop gehouden) werd de rest van het personeel gedumpt en had Jaap er een leeg pand bij, waarmee gespeculeerd kon worden. 

Hij hield het niet alleen op de textielhandel, alleen en met anderen als Bartels, de ex-penningmeester van Ajax, kocht en verkocht hij ook enorme pakketten woningen, kantoren en winkelcentra. Kroonenberg heeft door heel Nederland bezittingen, zijn totale bezit is vele tientallen miljoenen waard. 

Eén van de meer openbare plaatsen waar Kroonenberg zijn zaakjes bekonkelt, zijn de VIP-boxen bij Ajax. Hier ontmoet hij ook zijn goede vriend, de beruchte knokploegbaas G. Toorenaar, ooit commissaris van politie, tegenwoordig als 'huisbewaarder' bij Kroonenberg werkzaam. Dit is iemand die waarschijnlijk wel kan uitleggen hoe het komt dat zoveel illegale gokhuizen in Kroonenbergs panden zitten. 

Goede contacten bij de politie zijn ook erg handig voor iemand die vaak tientallen lege panden heeft. In het verleden werden gekraakte huizen in de Zeilstraat, Gravenstraat, Koningsplein om er maar enkele te noemen, opvallend snel op lokaalvredebreuk ontruimd. 

Ook binnen de gemeente heeft Kroonenberg tegenwoordig, goede contacten. Zo is hij bijvoorbeeld nauw betrokken bij het 'wonen boven bedrijven' project: Met dit project probeert de gemeente meer woningen in de binnenstad, vooral in de winkelstraten te krijgen. Kroonenberg is er als grote huiseigenaar nauw bij betrokken, buurtorganisaties worden buiten de deur gehouden. De goodwill die hij hiermee binnen de gemeente krijgt gebruikt hij om andere, meer omstreden projecten zoals een dubieus jeugdhotel erdoor te drukken. 

Tegen Kroonenberg wordt al jarenlang actie gevoerd. Zo werd in 1971, het beddenpaleis 'Van Veen' in de Hartenstraat bezet door kabouters, tegen de schofterige manier waarop het personeel op straat werd gezet. Twintig jaar later worden er vooral huizen van Jaap gekraakt. Zo zijn de laatste tijd Maupzicht (Jodenbreestraat), de Kroonenbunker (PC Hooftstraat 163) en Voetboogstraat 19 gekraakt. 

SPOK (SPekulatie Onderzoeks Kollektief), Pek en Veren B.V. Spreekuur iedere woensdag vanaf 9 uur, Spuistraat 5 Amsterdam.