UIT: NN #82 van 18 april 1991   

CHUMBAWAMBA 

Vrijdag 5 april speelde de Engelse band Chumbawamba voor het eerst sinds lange tijd weer in Nederland. Chumbawamba is binnen het alternatieve wereldje een 'grote' band met veel aanhang. Ze zetten hun publiek steeds op het verkeerde been; door te experimenteren met verschillende muzikale stijlen, voldoen ze niet aan verwachtingspatronen. Omdat het om mensen gaat, die werken vanuit hun politieke principes en zich ook druk durven te maken over het effekt dat ze als band hebben op hun publiek, zochten we hen op voor een interview. In de direkte omgeving van Paradiso, waar Chumbawamba die avond met Dog Faced Hermans op zou treden, hadden we een gesprek met Danbert en Boff.  

Op het podium hangt een enorm profiel van Elvis Presley in z'n nadagen, waarom? Nou niet bepaald een idool voor linkse mensen. 

"Elvis omvatte het beste en slechtste van populaire muziek. Toen hij net begon was hij voor de jeugd hét symbool van rebellie en racisten haatten hem omdat ie zwarte muziek vertolkte. Verder had hij een bepaalde inbreng in het op gang brengen van de seksuele revolutie, zag er goed uit en zong op een manier die nieuw was. In een paar jaar tijd veranderde hij enorm snel en werd hij het belangrijkste voorbeeld van het kapitalisme: Hij werd gekontroleerd door zijn manager en had zelf niet veel in te brengen. Een pop aan touwtjes, vol domheid en angsten. Kortom, hij was binnen no time verworden tot een vreselijk persoon. Dus, interessant genoeg om hem op het podium te hangen. Het zet de mensen ook aan het denken, jullie vragen er ook al naar. Dat vinden we een goede zaak. Als we spandoeken met politieke slogans zouden ophangen, dan is iedereen het daar toch wel mee eens. We hebben met opzet een afbeelding van Elvis in z'n nadagen genomen, vlak voor z'n dood." 

Jullie gebruiken geen spandoeken met politieke slogans meer op het podium. Hoe zit het met de teksten voor de muziek? 

"Vroeger waren we veel direkter en politieker, luid en duidelijk laten blijken waar je voor staat, hoe je over bepaalde ontwikkelingen denkt. Onze meest recente nummers maken ook wel dingen duidelijk, maar op een minder cliché-achtige manier. We zingen niet meer over 'war is bad' of 'fuck Thatcher', maar zeggen wel dezelfde dingen op een kreatievere wijze. Ik denk dat mensen vandaag de dag immuun voor clichés zijn geworden, het verveelt ze. En wij zelf hebben er ook genoeg van." 

Jullie wonen samen in een groot huis en spelen in Chumbawamba. Levert de kombinatie werk/privéleven geen extra spanningen op? 

"Nadat we in dat huis in Leeds trokken, waren we allemaal werkloos en zagen elkaar erg vaak. In het begin was alles nieuw en spannend, na verloop van tijd werd het echter steeds moeilijker doordat je de hele dag op elkaars lip zit. Maar in de loop der jaren gingen meer mensen betaald werk zoeken, ook omdat de hoogte van de uitkeringen schrikbarend laag is in Engeland. Momenteel hebben we diverse interessegebieden of werkzaamheden buitenshuis, zodat we elkaar wat minder vaak zien. We eten nog wel regelmatig samen en maken muziek. Maar het wordt door dat werk wel steeds moeilijker om te oefenen met de band." 

Dan wordt het eveneens steeds moeilijker om op te treden, laat staan in het buitenland? 

"Het betekent dat we op tournee gaan gedurende onze vakantieperiode, wat weer niet echt een rustperiode betekent zoals je zult begrijpen. We hebben nu twee weken door Europa getoerd en optredens gedaan in Zürich, Wenen, Hamburg, Berlijn. In Duitsland hebben we in de 12 dagen tijd dat we daar waren 10 optredens gedaan. Het leek ons fair om daar veel optredens te doen, omdat mensen in Duitsland veel platen van ons kopen terwijl we er nog heel weinig hebben opgetreden." 

Zitten jullie in Leeds in bepaalde politieke groepen? 

"Ja, tot op zekere hoogte. De manier waarop we leven onder één dak is al een politieke samenlevingsvorm, die indruist tegen het gangbare. Maar buitenshuis zijn mensen aktief binnen georganiseerd politiek werk, zoals deelname aan de beweging tegen de poll tax." 

Ondervinden jullie als politiek geëngageerde band problemen met de overheid, last met politie? 

"Niet als band, nee. We hebben wel een aantal huiszoekingen achter de rug. Dit omdat we een alternatieve woongroep zijn waar ze drugs verwachten te vinden, niet om onze politieke teksten. We ondervinden last omdat we aktief zijn binnen het aktiewereldje, maar niet omdat we een politiek geëngageerde band zijn." 

Hoeveel jaar spelen jullie nu samen? 

"Negen jaar geleden begonnen we Chumbawamba. In het begin waren we helemaal niet zo politiek georiënteerd, dat kwam later. In de begintijd waren we gewoon een maffe band. Daarna schreven we erg direkte politieke teksten. Na een tijd veranderde alles. De muziek waar we naar luisterden, de manier waarop we de politiek benaderden, alles aan ons veranderde. Ook ons publiek veranderde. Al de bands waar we in '85-'86 mee speelden, zongen over dezelfde dingen, zoals 'fuck Thatcher'. Maar in '90 bestonden die bands niet meer maar Thatcher nog steeds wel. Je was niet in staat met je muziek dingen te veranderen, dan moet je dus op zoek gaan naar een andere benadering, anders raken mensen verveeld. Bands die vandaag de dag nog cliché-teksten voortbrengen, interesseren me nauwelijks meer." 

Wat vinden jullie dan van een band als Conflict? (Conflict is een hardcore/punk band die haar mening naar voren brengt door politieke slogans te gebruiken)  

"Het zijn goede mensen, maar de muziek is minder interessant. De keren dat we samen met hen speelden zijn uitstekend bevallen. We zijn erg geïnteresseerd in allerlei protestmuziek, van begin jaren dertig tot nu, van opera tot dansmuziek. Punkmuziek is er bij ons uit." 

Jullie zien jezelf niet langer als een punkband? 

"Nee, daar zijn we te oud voor geworden". 

De muziekstijl van Chumbawamba is divers. Iedere nieuwe l.p. is qua stijl anders dan de vorige. Nu spelen ze muziek die past binnen de danstrend uit Manchester. Echter zonder de invloeden van de zestiger jaren, die door de Manchester bands wel veel gebruikt wordt. 

Jullie gebruiken veel samples (samples zijn stukjes geluid die van andere platen -aan c.d.'s doen wij niet- komen)  

"Ja, bands, we jatten veel van andere maar zijn daar trots op". 

Vanavond treedt Chumbawamba op in Paradiso, terwijl eerdere optredens in Amsterdam plaats vonden in gekraakte ruimtes. 

"In Engeland hadden we regelmatig problemen met een te grote toeloop voor onze optredens in alternatieve kleinere zalen. Voordat we naar Duitsland, Zwitserland, Oostenrijk en Nederland kwamen waren we niet zeker of de opkomst groter zou worden dan het aantal mensen dat in de zalen kon. In Hamburg speelden we in een gekraakte ruimte, maar die was te klein, waardoor er problemen ontstonden buiten op straat. De laatste keer speelden we hier in Vrankrijk (kraakpand in Amsterdam), maar dat was toen al te klein voor een eenmalig optreden. In Engeland spelen we ook in ruimtes waar we live niet optreden, zoals universiteitsaula's. Maar onze kontaktpersoon hier, die Paradiso regelde, is oké en de toegangsprijs is zo laag mogelijk gehouden." 

Is er binnen Chumbawamba sprake van doorstroming, haalt men nieuwe mensen binnen de groep. 

"Dat hebben we al lange tijd niet meer gedaan. Op deze avond spelen een paar mensen van Dog Faced Hermans mee met sommige van onze nummers. We zoeken nu wel mensen erbij die blaasinstrumenten kunnen bespelen. Het zou mooi zijn als er meer vrouwen binnen de groep zouden komen, om de verhouding tussen het aantal vrouwen en mannen gelijk te maken." 

Ook de muziekwereld is een mannenwereld. 

"We spelen met 5 mannen en 2 vrouwen in de band, een vrouw doet het geluid. Rock en Roll is een manneninstituut, de idolen zijn hoofdzakelijk mannen, vrouwelijke idolen zijn meestal zangeressen. Vrouwen spelen zelden gitaar of drum, om maar wat te noemen. Ook het publiek bestaat merendeels uit mannen. Kijk naar de punk- en hardcorewereld; de mensen die daar dansen zijn hoofdzakelijk mannen. De muziek is exclusief gemaakt voor mannenoren. Kijk naar een band als Fugazi, een groep mensen die goede muziek maken, daar niet van. Maar het zijn toch vier mannen op een podium, die hun t-shirts uittrekken en agressieve muziek kreeëren. Ze zingen dan wel over politieke items, maar de manier waarop ze het brengen laat hoofdzakelijk mannen uit hun bol gaan in de zaal. Dat is het tegenstrijdige effekt dat een band als Fugazi bereikt als ze over anti-seksisme zingen. Bij teveel bands ligt de nadruk op het overtuigen van de wereld, in plaats van hun publiek in de zaal. Het is te gemakkelijk en te goedkoop om een anti-Shell nummer te spelen in een tent als Vrankrijk; het wordt pas interessant als dit gedaan wordt bij een pro-Shell publiek." 

Jullie muziek is nu goed toegankelijk voor een breed publiek. Hebben jullie het idee dat je nu ook meer mensen bereikt? 

"Het trieste van de politieke muzikale kultuur is dat het altijd in een getto zit en dat niemand daar uit lijkt te kunnen breken. Dat komt gedeeltelijk door het publiek, dat niet wil dat hun band populair wordt en het grote publiek bereikt. En als je naar buiten breekt loop je grote kans verstrikt te raken in het grote geld en het aan de kant schuiven van je principes."   

Baz, Alex & Paul 

[ KADER ]

CONCERT

De concert-aankondiging suggereerde dat Chumbawamba voor Dog Faced Hermans zou spelen. Het bleek andersom te zijn. De Hermans openden de avond met een optreden dat zeer energiek was. Volgens sommigen was de volumeknop wel zeer rijkelijk opengedraaid. Het was een van de weinige keren dat er in Paradiso wel gedanst werd op de muziek van de eerst spelende band. Dit zegt wel iets over het enthousiasme dat de band uitstraalde.

Chumbawamba begon met het nummer "Nazi's", een ouder nummer wat a-capella (zonder begeleiding) gezongen werd. Daarna barstte er een enorm dansfeest los. Tijdens het optreden was de hele zaal in beweging. Er werden vrijwel alleen nummers van hun laatste l.p. ('Slap') gespeeld, zeer dansbare muziek dus. Een paar verkleedpartijen ondersteunden de teksten en maakten het optreden nog leuker om naar te kijken.

Zo kwam na een paar nummers Elvis Presley op het podium, om met 'Heartbreak Hotel' een dansnummer in te leiden. Later verschenen er nog een smeris en een non ten tonele. Door de vrolijke muziek ontstond er een erg goede sfeer. Er werd niet heftig gedanst en mensen gaven elkaar de ruimte. Het was een van de betere concerten sinds Elvis...