UIT: NN #79 van 7 maart 1991   

De nieuwe orde 

Irak na de vernietiging 

De oorlog is tot een (voor mij) verrassend snel einde gekomen. De Verenigde Staten zijn de overweldigende winnaars. De VS hebben inderdaad laten zien dat een ieder die het in zijn/haar hoofd haalt met militaire middelen hun belangen te doorkruisen vernietigd zal worden. Of in ieder geval de bevolking, de infra-struktuur en het leger. 'Cut them off, and kill them' (Isoleer ze en maak ze af) aldus Chef van Staven Powels en dat is precies wat ze hebben gedaan. De weg ligt na de overwinning open voor de verdrijving van Saddam Hoesseins Ba'ath regime en de vestiging van een nieuwe regering. Die nieuwe machthebber zal de goedkeuring van Bush en co moeten hebben, en dat betekent geen aanspraken op Koeweit of strijd tegen Israël; een regime dat niet echt democratisch hoeft te zijn, en dat uit de hand eet van de VS.  

Als de VS ook het voortouw nemen in de wederopbouw van Irak zal dat gebeuren op hun voorwaarden. Dat zal het einde betekenen van de tot nu toe onafhankelijke, Arabische koers van Irak (wat je daar ook van mocht vinden) en de vestiging van een nieuwe VS-vazal in de regio. 

De strijd voor zelfbeschikking van het Irakese volk zal de komende tijd ondersteund moeten worden. Het Ba'ath regime js nog steeds aan de macht en de partij die haar overwint/verdrijft zal 'n flinke vinger in de pap krijgen in de vorming van de nieuwe machtsstruktuur in Irak. Van buiten het land is er als gezegd druk op Irak. Het zou mij ook niks verbazen als er in Irak zelf ook (met secret service steun) een pro-Amerikaanse stroming op komt dagen. 

Wat extra belangrijk is aan de toekomstige politieke struktuur van Irak is de politieke verhouding in de Arabische wereld in het algemeen. Hoe meer pro-VS regime's er in de regio zitten, hoe. minder groot de Arabische druk op Israël en de VS is om de gerechtvaardigde eisen van het Palestijnse volk in te willigen. 

Volgens de VS bestaan er in Irak op dit moment alle ingrediënten voor een volksopstand. Het leger is vrijwel vernietigd. De schattingen variëren van 80.000 tot 300.000 doden. De revolutionaire garde bestaat (vrijwel) niet meer. Het betekent dat het Ba'ath-regime op haar privé-garde na een groot deel van haar militaire machtsbasis kwijt is.  

De geheime dienst en politie funktioneert neem ik aan nog volop. De infrastruktuur van het land is kapot, wat betekent geen wegen, elektriciteit, water, gezondheidszorg, kans op epidemieën enz. Er zijn veel (zinloze) doden te betreuren, ener is weinig hoop voor iets beters. De 'geallieerden' houden vooralsnog vast aan herstelbetalingen, die zo'n beetje 100 miljard $ zouden moeten bedragen. 

Dat mag in geen geval gebeuren, net zo min als aan de sankties mag worden vastgehouden. Geen buitenlandse inmenging (meer). De bevolking van Irak zal het zelf moeten doen en zal zelf de initiatieven voor de strijd moeten nemen. Als zij vragen om internationale steun (of sankties) dan moeten wij bereid zijn die te geven. Zeker de oorlogshitsers, diegenen die hier verantwoordelijk zijn voor de slachting, hebben daartoe een morele verplichting, maar wij (radikaal-links) zullen wel degenen zijn die ze er aan moeten herinneren. En we zullen wel weer als een vredeskamp staan roepen in de woestijn. 

Wat ook tot de mogelijkheden behoort is dat Irak als staat desintegreert. Irak is een vrij jong land en (het schijnt dat) in de Arabische wereld mensen in de eerste plaats loyaal zijn aan de eigen groep/clan/streek. In Irak leven de verschillende bevolkingsgroepen in duidelijk afgebakende gebieden. Een meerderheid van de Islamitische bevolking is Sji'itisch, ze leven vooral in het Zuiden. Meer naar het Noorden leven Soenieten. Weer verder naar het Noorden Koerden die door de huidige onrust een kans hebben om hun eigen vrijheid te bevechten.  

De strijd in Irak kan betekenen dat het land de kant van Libanon op gaat of dat een nieuwe groep het land (en de rest van de bevolking) gaat overheersen. Als Irak op verschillende plaatsen het Ba'ath regime verjaagd en als op die verschillende plaatsen verschillende groepen de macht krijgen, is het nog maar de vraag of die groepen bij elkaar zullen komen om over geheel Irak de macht te delen. Er is ook een scenario mogelijk waarin Koerdistan zich bevrijd verklaard en de rest van Irak overblijft, al dan niet Sji'itisch. 

Ik belde met Al Zahawi, een Iraakse Koerd, van het Iraakse Democratisch Centrum in Rotterdam over zijn gedachten over de toekomst. Hij begon te vertellen dat de gehele oppositie tegen de invasie van Koeweit was en daarna tegen de oorlog. Alle groepen vinden ook dat het ten val brengen van het Ba'ath regime een binnenlandse zaak is. Buitenlandse hulp is alleen welkom als de oppositie daar zelf om vraagt. De meerderheid wil geen hulp Van buitenlandse mogendheden, ook de VS vertrouwen ze niet. 

De laatste tijd is er door oppositiegroepen veel overleg gevoerd. Delegaties trokken naar verschillende landen om steun van regeringen te verwerven waar niet op in werd gegaan. Later ging een delegatie naar Washington om te vragen de grondoorlog niet in te zetten. Ook dit lukte niet. Er was wel succes in het opbouwen Van druk. Landen als Algerije, Iran en de Sovjet-Unie kwamen mede hierdoor met vredesinitiatieven. Na de wapenstilstand is er bij de geallieerden op aan gedrongen om naast het Ba'ath-regime betrokken te worden bij de vredesbesprekingen. Ook dit werd geweigerd omdat de geallieerden er geen belang bij hebben. 

De volgende stap van de gezamenlijke oppositiegroepen was om met gewapend verzet, te beginnen. Daarbij zijn het in het Noorden Koerdische groepen die ' het verzet dragen en in het Zuiden Sji'itische groepen. In het centrale deel Van het land inclusief Bagdad is het de taak van de communisten en andere groepen. In delen van het land zijn steden bevrijd maar het is nog niet te verwachten dat Saddam Hoessein valt.  

Al Zahawi zegt dat een overwinning Van deze groepen niet in het belang is van de 'geallieerden'. De oppositie rond Basra is omsingeld, en kreeg van de Amerikanen geen toestemming om door die linies naar andere delen van het zuiden te gaan om het verzet te versterken. Dit moest via een omweg door Irak. De VS doen liever zaken met rechtse figuren die in Saoudi-Arabië verzameld zijn. 

Zondag a.s., 10 maart, vergaderen de leiders van de Iraakse oppositiegroepen in Beiroet. Ter tafel liggen twee voorstellen, één van de islamitische groepen en één van de Koerden. Beiden willen komen tot de oprichting van een breed front dat het regime van Saddam Hoessein gaat bestrijden. De islamitische oppositie wil verder de vorming van een regering in ballingschap.  

De Koerdische groepen willen afspraken maken over de toekomstige politieke struktuur en garanties voor de toekomst. Ze pleiten voor een tijdelijke regering in bevrijde gebieden. Daarna willen ze een demokratisch gevormde regering en na één jaar vrije verkiezingen (gekontroleerd door de VN) waaraan alle politieke groepen die dat willen deel kunnen nemen. 

Beiroet is om twee redenen als vergaderplek gekozen. Ten eerste is daar geen regering die een der betrokken partijen kan manipuleren. Ten tweede is de stad het symbool van de slopende Libanese burgeroorlog en een les die de Irakese oppositie voor de toekomst in het hoofd wil houden.  

Het lijkt er momenteel niet op dat Irak uit elkaar dreigt te vallen. De Iraakse Koerden eisen "ware autonomie" binnen Irak maar hebben als eerste prioriteit de vorming van een demokratische regering in Irak. Ze streven niet naar onafhankelijkheid. De Sji'iten verklaren zich nog steeds voorstander van een brede regering. Alle groepen houden nog vast aan een overeenkomst die voorziet in vrije verkiezingen. Eventuele machtsstrijd lijkt uitgesteld te worden tot na de val van het Ba'ath regime. Maar de Koerden eisen natuurlijk niet voor niets garanties. 

Tot zover het gesprek met Al Zahawi. Verder is er in/op Irak nog de invloed van buiten. De Turkse leider Özal heeft al een federatie van Turken en Koerden voorgesteld met Özal als overkoepelende leider natuurlijk. Özal koestert regionale machtsaspiraties maar of hij serieus genomen wordt is niet duidelijk. Iraanse burgers schijnen zich met de strijd in Basra (Sji'itisch) te bemoeien. Saoudi-Arabië is bezig met het verzamelen van rechtse Iraakse ballingen om die naar voren te schuiven. Het gaat vooral om drie figuren. Twee oude-Ba'ahisten en de zoon van een voormalig president. 

Dit gezelschap lijkt geen enkele basis te hebben onder de Irakese bevolking, maar kan wel gevaar opleveren voor een demokratischere en zelfbepaalde ontwikkeling van Irak. Al Zahawi zei over hen dat zij erger zijn dan Saddam Hoessein omdat ze niet alleen diktatoriaal zullen zijn, maar bovendien het land uitleveren aan Saoudi-Arabië en de VS. De VS zijn voorlopig ook nog niet weg en werken als gezegd het verzet tegen. De manipulatie van de sociale/politieke situatie in Irak van buiten zal voorlopig nog wel door gaan. 

Zelfbeschikking voor de Palestijnen 

Ai, de Palestijnen zullen sommigen denken. Die hebben zich goed in de nesten gewerkt. De verkeerde kant gekozen dus die hebben zichzelf buitenspel gezet. In Koeweit dreigt bijltjesdag voor "op grote schaal kol laborerende Palestijnen" (citaat uit De Media). De (reaktionaire) Arabische regimes trekken hun portemonnaie van de Palestijnen terug. En de PLO is niet meer acceptabel als gesprekspartner voor het Westen. 

Toch ligt de Palestijnse zaak meer dan ooit op tafel. Van alle kanten wordt aangedrongen op een oplossing. De VS hebben veel kapotgemaakt (letterlijk en figuurlijk) in de Arabische wereld en zullen om hun politieke geloofwaardigheid te kunnen behouden iets moeten doen aan hét probleem waarvan mensen in de Arabische wereld een oplossing willen: een definitieve afhandeling van de gevolgen van de stichting van de staat Israël en de gevolgen 'daarvan voor de regio. Daar horen ook die honderdduizenden Palestijnen in Koeweit bij, en die in Irak, Jordanië, Libanon en noem maar op. 

Palestijnen zijn overal (in diaspora zullen we maar zeggen), en strijden 0veral voor hun recht op zelfbeschikking. Daardoor ontstond de Zwarte Septembermaand van 1970 in Jordanië, werden in Groot-Brittannië tijdens de Golfoorlog Palestijnen geïnterneerd en ontplofte deels het Libanese machtsevenwicht en escaleerde de burgeroorlog. Geen gezonde situatie.  

Evenzogoed is Israël daardoor geen 'schone' Westerse democratie maar een (voor het Palestijnse deel) uiterst repressieve staat die op grote schaal martelt en terreurmethoden toe past. Ze beschiet/bombardeert/verovert omringende landen en manipuleert de politieke situatie in die landen. Het bezet het grondgebied van alle vier de omringende landen. Het is een permanente destabiliserende faktor in de ontwikkeling van het Midden-Oosten. 

Een flink probleem dus zou je zo zeggen. Er moeten oplossingen komen, tussen Israël en Palestijnen en tussen Israël en de Arabische landen. Voor een oplossing moet je vergaderen dus moet Israël met Palestijnen praten, en dus met de PLO. Het is verbazingwekkend om te zien dat mensen hier zeggen dat de PLO niet meer acceptabel is als gesprekspartner terwijl ze wel een oplossing willen.  

Wat is die oplossing dan, vraag ik me af want die gaat dan totaal voorbij aan het Palestijnse volk. Mensen snappen blijkbaar nog steeds niet dat de PLO niet zo maar een of andere Palestijnse organisatie is maar de overkoepeling van (vrijwel) alle Palestijnse organisaties. Arafat is niet de leider van een politieke partij maar de leider van het Palestijnse volk en zelfs president van de staat Palestina.  

Met andere woorden, er is geen andere gesprekspartner dan de PLO en daarmee Arafat. Israël moet al helemaal niet zeuren over Arafat omdat ze er hoogst persoonlijk steeds voor zorgen dat eventuele opvolgers (die wellicht in Westerse ogen acceptabeler zijn) worden vermoord. Dat de PLO de kant van Saddam Hoessein heeft gekozen is niet verwonderlijk voor mij. Irak was een van de weinigen die de PLO politiek steunde en ruimte gaf voor hun aktiviteiten. 

De Palestijnen zitten niet in de positie om op morele gronden niet met het Ba'ath regime samen te werken omdat ze anders al helemaal weinig hoop kunnen koesteren voor de. oplossing van hun problemen. Dat Saddam Hoessein verslagen is, en daarmee iedereen die het op de een of andere manier met Irak eens was fout is, betekent dat voor de Palestijnen weer een eventuele kans verloren is. Er is in het Westen duidelijk sympathie verloren maar of dat op termijn van belang zal zijn moet nog blijken. 

Laten we hopen dat die VS minister Baker in ieder geval met zo'n voorstel op reis gaat dat er onenigheid ontstaat met de Israëlische regering. Vanaf dat moment zullen de rollen weer omgedraaid zijn en zullen de Palestijnen als de redelijke partij uit de bus komen, en de Israëlisch als degenen die niet willen praten, die garanties eisen die eigenlijk helemaal geen definitieve oplossing willen.  

Laten we hopen dat het rechtse karakter van de regering goed uit de bus komt (in de besprekingen) omdat dan Israël maximaal aan populariteit en begrip verliest. Want de regering is nu zo samengesteld dat als ze de definitieve keuze moeten maken over de bezette gebieden en zullen kiezen voor annexatie en wellicht voor de deportatie van grote hoeveelheden Palestijnen. Ik heb niet de indruk dat zo'n besluit hier lekker zal vallen (om maar niet te spreken van de Arabische wereld). Er kan dus nog veel gebeuren, de kaarten zijn nog lang niet geschud. 

Thuis, in de polder 

Zaterdag 16 maart is er een KAGO konferentie over de achtergronden en gevolgen van de Golfoorlog. Het is een van de vele diskussies die plaatsvinden n.a.v. de oorlog en een van de initiatieven om inhoud te geven aan de internationale solidariteit met de volkeren uit het Midden-Oosten. Het laatste half jaar is door de invasie, de oorlogsvoorbereiding en de oorlog een brede beweging gegroeid. De basis bestaat uit een groot aantal verschillende groepen. Er zijn geen grote organisaties bij betrokken maar het is wel het moment geweest waarop allerlei groepen zijn gaan samenwerken. Dit samenwerkingsverband is m.i. kostbaar. 

We moeten het koesteren en uitbouwen tot een fundamentele struktuur. De nu ontstane struktuur kan de aanzet geven tot het (eindelijk) uitgroeien van een aktieve beweging ter ondersteuning van het Palestijnse volk en helpen om hier druk op te bouwen (in het hart van het Israël-lobby beestje). In het vierde jaar van de Intifada, na de oorlog en met mogelijk komende besprekingen in aantocht moet aktieve ondersteuning toch van de grond gaan komen. 

Ook het Koerdische volk moet in haar streven naar zelfbeschikking blijvende steun krijgen. In Irak, in Turkije en mogelijk in Syrië, Iran en de Sovjet-Unie. De andere volkeren in het Midden-Oosten hebben te maken met meer of minder brute diktaturen. Het lijkt mij goed als de eis "zelfbeschikkingsrecht voor de volkeren van het Midden-Oosten" konkreter wordt gemaakt en naar specifieke problemen wordt uitgesplitst. Pas dan kunnen mensen ook duidelijk met landen als Saoudi-Arabië en Syrië aan de gang, of met het Koerdische of Palestijnse 'probleem'. 

Wat ik altijd als probleem van een struktuur één item: apartheid en dan nog specifiek gericht op één bedrijf. Dat probleem bleek ook toen De Klerk een nieuw soort apartheid aankondigde en de brede anti-apartheidssfeer verdween. De anti-Shell beweging was van de een op de andere dag verdwenen.  

Met de Golfoorlog en het brede samenwerkingsverband van het KAGO is een nieuwe struktuur ontstaan die de problemen van het SuZA niet of minder heeft. Het KAGO eist zelfbeschikking voor alle volkeren van het Midden-Oosten, niet van één. Het wil ontwapening, sociale rechtvaardigheid én het stoppen van buitenlandse inmenging. Het is bezig met milieugevolgen van de oorlog en met racisme hier.  

Deze struktuur zou uitgebouwd worden tot iets dat als kapstok kan dienen voor een fundamentelere opbouw van internationale solidariteit. Zelfbeschikkingsrecht voor de volkeren van het Midden-Oosten is makkelijk (op papier, praktisch heeft het veel voeten in aarde) uit te breiden tot alle volkeren.  

In zo'n uitgebreide struktuur kunnen dan ook groepen als Ultimatum, vluchtelingen en migranten organisaties, anti-racismegroepen, landenkomitees etc. terecht maar er is dan wel een gemeenschappelijk kader waarin die groepen samenwerken. Het zou het isolement van al die initiatieven kunnen doorbreken. Er is dan een kader waarbinnen (als voorbeeld) de militaire inmenging van de VS kritisch wordt gevolgd en met akties kan worden aangekaart. 

Dit is iets waar mensen hopelijk over willen diskussiëren. Verder hoop ik dat voor de direkte toekomst het Irakese verzet op steun kan rekenen. De VS hebben liever Saddam Hoessein dan een verzameling progressieve/moslimgroepen aan de macht: Die laatste vertegenwoordigen wel de Irakese bevolking dus die zullen ondersteund moeten worden. Ook het Palestijnse volk heeft steun nodig. Tot slot lijkt het me goed om het beeld van de zgn schone oorlog te blijven besmeuren en te blijven benadrukken wat de motieven en handelingen Van de Westerse legers zijn en zijn geweest. 

rik