UIT: NN #77 van 21 februari 1991  

Zerschlagt die faschisten [2] 

Dit is het tweede en laatste deel van een artikel uit Radikal, een verboden info/diskussieblad uit de BRD. De bedoeling van de mensen van Radikal was een vraaggesprek met mensen uit Leipzig, aangaande hun aktiviteiten tegen het oplevende fascisme in de DDR. Naar gelang het interview vorderde, mondde het uit in een diskussie van algemenere aard. Het gesprek vond plaats in november 1990. In het oostelijk deel van Duitsland is na de omwenteling sprake van een sterke opleving van het nationalisme. In snel tempo uiten rechts-radikale jongeren zich op straat, door onder meer punks en andersuitzienden aan te vallen. In een even rap tempo hebben links-radikalen zich georganiseerd en slaan nu terug waar maar mogelijk is. In tegenstelling tot de links-radikale jongeren in de BRD, stellen de links-radikalen in de DDR momenteel nog alles in het werk om niet het kontakt te verliezen met de bevolking en diens politieke linkse partijen.   

Hoe schatten jullie de toekomst in. Blijft het nog lang doorgaan op deze manier, d.w.z.: fascisten vallen linksen aan en linksen slaan terug en omgekeerd? 

Carlo: "Ik signaleer een ontwikkeling. Anderhalf jaar geleden zou ik nooit een fascist hebben kunnen aanvallen. Nu doe ik dat ten dele wel, als het tenminste een overtuigde fascist is met het een en ander op z'n kerfstok. Door de verhoogde aanvalsgolven ontstaat er steeds meer tegen militantie. Nu wordt er steeds meer voorwaarts verdedigd en het wordt steeds heviger." 

Denk je dat dit iets oplevert, dat de fascisten niet in aantal zullen groeien. Ik denk nu aan een soortgelijk gebeuren in Hamburg, waar ooit een aantal leiders van fascistengroepen publiekelijk voor de ogen van hun aanhangers zijn uitgekleed, waarop enkele van die fascistische groepen uit elkaar zijn gevallen. 

Carlo: "Je hebt hier veel 'modefascisten', jongeren die meedoen aan het rechtsextreme geweld enkel vanwege de kick, dus zonder politieke overtuiging."  

Gela: "Ik denk dat juist de jongeren nog niet zo goed weten waar ze momenteel staan na de omwenteling en alleen met de mode meedoen. Een aktie als publiekelijk de leider uit een fascistengroep aanpakken, dat gaat momenteel hier nog niet." 

In de BRD wordt tegen fascisten als aktiemiddel toegepast het in beslag nemen van identiteitspapieren, als tussenstap. Zo van: als jullie nog iets doen, dan weten we jullie te vinden. Komt dat hier ook voor? 

Carlo: "Dat gebeurt vaak, ook hun bombers (jassen) worden afgepakt. Dan lopen veel mensen van onze kant met die jassen rond, wat ik overigens niet zo geslaagd vindt."  

Lena: "Nog niet iedereen heeft het door, maar het gaat wel die kant op. Dat akties doelgericht uitgevoerd gaan worden." 

Links-radikalen en buitenlanders 

Het gesprek krijgt een vervolg in de vorm van een diskussie over de aanwezigheid van buitenlandse groepen in het oostelijke deel van Duitsland. Of er in die groepen sprake is van georganiseerd verzet, tegen het racisme. 

Burz: "Een groot deel van de buitenlanders waren vroeger studenten, die op grond van solidariteitsovereenkomsten met zwakkere landen waren gekomen, zoals uit Vietnam. Deze jongeren kregen hier een opleiding. Of het waren jongeren, van wie de ouders over veel geld bleken te beschikken. Dat waren lui die zich werkelijk alles konden permitteren, want ze waren hier dol op mensen met westers geld. Waar de DDR verder dol op was, waren de goedkope arbeidskrachten uit het buitenland, die hier in het verouderde produktieproces werden gestopt. Deze buitenlandse mensen werden enorm uitgebuit en in getto's gestopt. Deze mensen konden zich hier niet integreren. De buitenlanderspolitiek van de DDR was mensvijandig. Ik ken het zelf van het bedrijf waar ik heb gewerkt. Daar werd met de buitenlandse werknemers gesold. Ze werden voor de smerigste arbeid gebruikt. Deze goedkope buitenlandse arbeidskrachten waren niet georganiseerd, hadden geen vakbond. Ze werden gechanteerd door de staat waar ze vandaan kwamen en hier onder druk gezet door de bedrijven. Het was werkelijk onmogelijk zoals ze behandeld werden. Zo was het met de Vietnamezen, en ook de Cubanen wonen in pensions en soms zelfs op fabrieksterreinen. Het is verschrikkelijk. Vietnamese vrouwen mochten hier geen kinderen krijgen en huwelijken met DDR-burgers werd hen door de staat verboden. Het waren harde tijden voor deze buitenlandse werknemers en vanuit deze invalshoek moet je alles bekijken. De buitenlanders waren van begin af aan altijd bij elkaar; ze hingen rond in hun pensions." 

Maar is het niet noodzakelijk dat linkse en buitenlandse groepen zich verbinden met elkaar, omdat ze beiden minderheden zijn en op veel punten de gelijke tegenstander hebben? 

Burz: "Ik zou het woord verbinden hier niet gebruiken. Verbond, dat is..... Ik denk, samenwerking moet altijd op zakelijke punten gebouwd zijn, uitgaan van een gemeenschappelijk bewustzijn bijvoorbeeld. Dat de PDS samenwerkt met buitenlanders bijvoorbeeld en dat je gezamenlijk voor een bepaalde zaak staat. En die bonden, die bijvoorbeeld tijdens de verkiezingstijd ontstaan, die bevallen me persoonlijk niet." 

Zoiets bedoel ik ook niet. Ik zal een voorbeeld geven ter verduidelijking. In diverse Duitse steden bestaan bendes. Die bestaan niet alleen uit Turken, maar ook uit Arabieren, Joegoslaven. Die bendes bestaan uit een generatie jongeren, die er al lang leven. Dat is een fenomeen waar politici en veiligheidsexperts onrustig van worden en waar ze nog geen antwoord op hebben. Ook Duits-links staat erbij en kijkt er naar, velen begrijpen niet waar dat verschijnsel vandaan komt. Al die tijd zijn er organisatieprocessen geweest bij de jongeren, die nu zichtbaar worden op het moment dat ook het Duitse racisme openlijker wordt. Je nam het eerst niet serieus, omdat je over de buitenlanders sprak maar ze niet kende. En nu die buitenlandse jongeren nog meer bedreigd worden en zich geen buitenlanders voelen omdat ze hier zijn opgegroeid, organiseren ze zich in bendes. Momenteel twist links er over of dat politiek te noemen is. In elk geval verzetten ze zich tegen racisme. Ze worden aangevallen, versmaad, niet als echte Duitsers gezien. Dat zijn ten dele ook mijn motieven om iets te doen en dat bedoel ik met verbond. Dus iets ideëels, in hetzelfde schuitje zitten. 

Burz: "Een dergelijke ontwikkeling heeft hier helemaal niet plaats kunnen vinden. De buitenlandse mensen zijn pas een korte tijd geleden, een jaar of 3, 4 terug, hier naartoe gebracht. Dat waren merendeels Vietnamese burgers, met hun eigen instelling en standpunten."  

Lene: "Ze komen niet als familie, maar als arbeider en blijven ook niet hier. Wat jij beschrijft kan zich hier niet ontwikkelen. Er worden geen kinderen geboren die hier opgroeien. Hoogst zelden, niet in die omvang...."  

Andi: "...het leek wel een veehandel. Zoals de driehoekshandel met slaven in de middeleeuwen. Het ging permanent door. Degenen die iets door begonnen te krijgen, verdwenen weer naar hun land van herkomst. Er kon hier helemaal niets groeien." 

Burz: "Met de buitenlandse studenten die hier al langer zijn en ook willen blijven, hebben we kontakten. Ze willen wel iets doen, omdat ze ook interesse tonen in ons leven, maar dit is wel een klein deel van de aanwezige buitenlanders."  

Afgang van het oude systeem 

Wat heeft de omwenteling betekent voor jullie? 

Kuno: "Misschien is dat voor jullie en veel mensen in de BRD moeilijk voor te stellen, maar de afgang van het oude systeem was voor mij een soort van bevrijding. Ik heb nu veel meer vrijheden die er voorheen niet waren. Met deze vrijheid leef ik nu. En als dat alles zou zijn geweest, als ik alleen maar die vrijheid had gewild, dan zou ik nu waarschijnlijk op het CDU hebben gestemd. Bij veel mensen houdt daar het denken op. Ze hebben bepaalde dingen bereikt, dat ze nu bijv. vrij kunnen reizen, dat ze andere mensen kunnen leren kennen zonder problemen, dat ze aan literatuur kunnen komen die voorheen niet verkrijgbaar was. zij zijn nu eerst eens tevreden en zien alleen maar de positieve kanten van de zaak. Het is voor links heel moeilijk om desondanks ook tegen het nieuwe systeem argumenten te zoeken. Argumenten die niet alleen over imperialisme gaan enzo. Want voor velen is wat er nu gebeurt veel beter dan dat wat er was. En niet alleen op konsumptief niveau, als je begrijpt wat ik bedoel. Tamelijk kompleks wat er gebeurt in het denken en daarom is het ook moeilijk mensen aan te spreken op toch nog een ander maatschappijmodel of op nieuwe utopieën, die nog verwezenlijkt moeten worden. Ik denk dat het nog wel tien jaar zal duren voordat het de mensen hier duidelijk wordt wat de schaduwkanten van het kapitalisme zullen zijn. De werkloosheid zoals die er nu is; leidt nog niet tot omvangrijke kritiek op het nieuwe systeem. Integendeel, iedereen is hard op zoek naar een baan."  

Andi: "Nou, ik denk eigenlijk dat de meeste mensen hun waardering voor het maatschappij systeem laten bepalen door wat ze er aan overhouden. En met welke partij je het beste in zee kan gaan, wordt voor hen bepaald door het inkomen. En als dat er niet is, wordt er niet gemord; ogen dicht en doordouwen."  

Burz: "Voor veel mensen is het probleem nu om op een konstruktieve wijze bezig te zijn. We hebben de hele tijd gesproken over het anti-fascisme. Dat is ook heel explosief en belangrijk om mee bezig  te zijn, maar veel belangrijker is het om iets op te bouwen. Om juist nu de oorzaken van het oplevende fascisme op te sporen en van kracht te ontdoen. Dus om nieuwe gedragsvormen en projekten onder elkaar te ontwikkelen. Hierover zijn bij ons vele diskussies gaande. Hoe doe je dat zo goed mogelijk, hoe ga je om met de fascistische tendensen. Is het altijd wel zo slim en gunstig om met gelijke munt terug te betalen. Wij hebben de afgelopen jaren de ontwikkelingen in het westen kunnen gade slaan, als buitenstaanders. Wij waren immers geen deelnemers, voelden ons niet zo geroepen om te handelen. Bij jullie in het westen is de vraag ook ooit wel eens gesteld: als ik nu niet terug sla, wordt ik zelf een keer geslagen. Wij observeerden het gebeuren bij jullie en nu zitten we er zelf middenin. Veel mensen blijven erbij om te stellen dat we zonder geweld moeten opbouwen. Anderzijds, zonder militantie is het overleven van een politieke stroming niet mogelijk."  

Kuno: "De voorlichting is belangrijk. Het domme alleen is, dat mensen de feiten niet willen horen. Onlangs was er een herdenkingsbijeenkomst van de omwenteling, alwaar de president zou spreken. Een groep heeft toen onderzoek gedaan naar Von Weizsäckers betrokkenheid met de wapenindustrie en dat hij er geld aan verdient. Toen iemand dit begon te vertellen tijdens een toespraak in de Nicolaikerk, werd hij overstemd door de meeste aanwezigen. Dat is de tendens nu al, dat men geen kritische geluiden meer wil horen." 

Geïsoleerdheid 

Een anti-fascistische demo in Leipzig, waarvan de organisatie en mobilisatie hoofdzakelijk in handen was van mensen uit Oost-Berlijn, liep nogal uit de hand. Volgens schattingen was 70% van de deelnemers afkomstig uit het westen van Duitsland, terwijl de meeste anti-fascisten nauwelijks van de demo wisten. Ze zijn door de stad getrokken, hebben leuzen gespoten en banden van bonzen-auto's lek geprikt. Dat leidde in Leipzig tot heftige kritiek, omdat bepaalde aktievormen de mensen werd opgedrongen; een soort van autonoom imperialisme... 

Andi: "Die aktie was totaal fout. Ik kan me er nog over opwinden. Ik hoorde minder dan 24 uur van tevoren dat er iets zou zijn, ben er heen gegaan en zag enkel onbekenden. Ze gedroegen zich als 100% macho's en als je op ze afging en zei dat ze dat en dat nu eens moesten laten, kreeg je een grote bek terug. Als ze zich zelf in zo'n slecht daglicht willen plaatsen, moeten ze dat in hun eigen stad doen. Want uiteindelijk krijgen wij het op ons brood. Gelukkig werd het allemaal genegeerd in de media, maar ze hadden het net zo goed op kunnen blazen en dan hadden we nu nog last gehad. Dergelijke akties kunnen ook goed zijn, maar dan wel in overleg met de mensen die hier wonen, en gekoördineerd. Dat was een typies voorbeeld van ideologie-import, of macho-import. Ik kreeg het gevoel dat die lui alleen maar waren gekomen om zich uit te leven." 

Wat zit er achter volgens jou, dat mensen zo doen?  

Andi: "Ik denk dat die macho's, die hier als betweters rondrenden, dat jullie daar in het westen eveneens slecht mee kunnen samenwerken..."  

Lene: "...die kunnen zich thuis geen positie verwerven en proberen het dan maar hier." 

Nou, ik was er niet bij maar een beetje kan ik het me wel voorstellen wat er plaats vond. In het westen zijn we duidelijk een minderheid, die nog eeuwig een minderheid zal blijven omdat het kapitalistische systeem veel te populair is. Militante middelen zet je bij ons in omdat je anders niets gedaan krijgt, behalve kleine hervormingen. En met alleen maar smeken en voorlichten zal er ook niets veranderen aan de heersende machtsverhoudingen. Zo is het kontakt met de burgers, zoals jullie dat nog hebben, tamelijk verloren gegaan. Er wordt in de BRD veel meer naar gelijkgezinden gekeken en naar wat we gezamenlijk op een rijtje kunnen krijgen. Dat betekent bijvoorbeeld eigen vrijplaatsen kreëren en verdedigen. Ik kan me voorstellen dat van daaruit zo'n arrogantie op jullie afkomt, daar veel mensen uit het westen jullie zien als reformisten en naïef. Dat is een slecht fundament voor samenwerking. 

Burz: "Ik geloof dat veel mensen uit het westen die hier komen helpen, dat met goede redenen doen. Maar ze zijn niet op de hoogte van de omstandigheden hier, om ook juist te handelen. Zoals je al zei, heersen er ginds andere voorwaarden. De sien is anders gegroeid en daarom zijn de. middelen en het bewustzijn anders. Belangrijk daarbij zijn de persoonlijke kontakten. Het is niet genoeg, slagkracht alleen. Praten en ervaringen uitwisselen onderling is noodzakelijk."  

Andi: "Wat dat betreft heb ik met m'n groep goede ervaringen. We hebben kontakt met een groep in het westen en elkaar twee keer bezocht. We hebben politiek nog niks uitgewerkt, maar elkaar leren kennen. Ik hecht er bijzonder veel waarde aan dat we eerst op persoonlijke voet met elkaar overweg kunnen, daarna kunnen we ons op politiek gebied gaan oriënteren." 

Burz: "Veel mensen hier zijn heel voorzichtig en omzichtig in de manier waarop ze dingen aanpakken, omdat ze bang zijn voor een situatie als in de BRD, waar de links-radikale sien nauwelijks overkomt bij de burgers."  

Maar als ik jullie verhalen zo hoor, verschilt dat hier nauwelijks? 

Burz: "Woorden als 'radikaal' worden door de media en politici totaal gemanipuleerd. Als burgers een skinhead zien lopen met een kale kop en een bomberjas, dan is dat voor hen een rechts-radikaal. Een in het zwart geklede punk is voor hen een links-radikaal. Maar in wezen doen velen van ons hetzelfde; we delen mensen in bepaalde kategorieën in aan de hand hoe ze zich kleden. We zouden veel meer met mensen moeten praten, alvorens ze in hokjes in te delen."  

Carlo: "Langzaam maar zeker krijgen we ook hier door, dat we lang niet meer zo dichtbij de bevolking staan als we zouden willen. Een omwenteling bereik je echter alleen met de mensen. Dat is precies wat we nu ten dele merken, dat ze ons kunnen verslaan zolang ze dat willen. Dat hebben jullie in de BRD wellicht niet zo goed doorgehad, maar hier hebben we dat gemerkt. Dat je pas iets kunt doen, wanneer de massa er achter staat."  

Burz: "We hebben immers ook nog kontakt met al die mensen, die in politieke partijen en burgerbewegingen zitten. Dat was immers de eenheidsoppositie. Het is nog mogelijk met willekeurige pamfletten naar het huis van de demokratie te gaan -een overblijfsel uit de omwentelingsperiode- waar elke partij en burgerbeweging hun kantoor heeft, en vragen om het even te kopiëren." 

Maar stel, jullie doen een militante aktie maar die wordt in de media gedepolitiseerd op zodanige wijze dat de burgers jullie beschouwen als chaoten. Wat is jullie kriterium, vanaf welk moment zouden jullie een militante aktie laten? 

Burz: "Ik zie die tegenstrijdigheid zo niet. Met een aktie moet toch een bepaald politiek effekt worden bereikt. Hoe dit effekt moet worden bereikt, dus de vorm waarin je het giet en de methode die je toepast, kun je aanpassen. Je kunt iets boykotten of vernielen, maar er staat toch een groot concern achter dat eventueel zelfs een verzekeringsvoordeel opstrijkt. Dezelfde effekten kun je ook op een andere manier bereiken. De obligate zwarte ster of anarchistenteken zijn toch slechts symbolen. Anarchist ben je toch dan, als je je als zodanig gedraagt. Je mag de burgers niet vanuit de hoogte bekijken en behandelen. Je moet worden geaccepteerd, dan pas zullen ze open staan voor je manier van denken. Daar liggen voor ons kansjes door de persoonlijke kontakten met Neues Form, PDS of SPD. Alles met z'n beperkingen natuurlijk. We besparen ons de moeite met iets aan te komen waar geen enkele PDS-er aan zou meewerken. Als er een NPD-manifestatie is, rennen we niet naar de SPD en zeggen: daar is een fascisten-bijeenkomst, laten we stenen en mollies verzamelen... Nee, we zeggen: wij kunnen dit, jullie dat en laat ons gezamenlijk overleggen."  

Gela: "Voor de anti-IMF demonstratie werden we aangesproken door Verenigd Links, die een konferentie gepland had. We hielden een toespraak vanuit onze anarchistische visie. We hebben ook een demo gehouden door de stad, waar 300 mensen aan meededen. Voor die demo kregen we een geluidswagen van de PDS geleend. Zo ziet een samenwerkingsverband er bij ons uit en zolang we daarbij onze identiteit behouden, zullen we ook zo doorgaan. Anders zouden we helemaal niets meer kunnen doen."  

Carlo: "Daarover verschillen de meningen. Ik ben bijvoorbeeld helemaal afgestapt van het idee om nu veel over te brengen aan de burgers, me sympathiek op te blijven stellen enzo. Op zich natuurlijk wel, maar pas op het moment dat ik ze accepteren kan. Dat we groeien en goede projekten opzetten."  

Kuno: "Mij is opgevallen dat de sien in de BRD gemiddeld ouder is van leeftijd dan bij ons. Hier zijn de mensen tussen de 17 en 22 jaar, ouder dan die leeftijd zijn er niet veel."  

Burz: "Dat heeft te maken met het feit dat bijna iedereen naar het westen is vertrokken of de sien heeft verlaten. Er ontbreekt binnen onze links-radikale sien een generatie wat oudere mensen, die niet geheel dezelfde dingen hebben gedaan als wij. Duie zich echter verder ontwikkeld hebben."