UIT: NN #77 van 21 februari 1991  

Vrouwen in het zwart 

De Intifada heeft er toe geleid dat vrouwen in Israël hun mening zijn gaan veranderen over de situatie in de bezette gebieden en de militaristische samenleving waarin zij leven.  

Het begon ermee dat 40 vrouwen geprobeerd hebben om de vluchtelingenkampen te bezoeken om zich op de hoogte te stellen van de situatie daar en hun solidariteit te betuigen met de bewoners. Hierbij werden ze door het leger tegengehouden. Later realiseerden ze zich dat de censuur maakt dat mensen in Israël geen juist beeld kregen van wat er op de West Bank gebeurde. Ze zijn toen begonnen één uur per week dia's van de intifada te vertonen in een drukke straat van Tel Aviv, om zodoende de apathie en onverschilligheid van de Israëli's te doorbreken. 

Israëlische vrouwen begonnen in toenemende mate de noodzaak te beseffen van protest. De politiek van de ijzeren vuist waarmee de regering de opstand probeert te onderdrukken raakt ook echtgenoten, zonen, vrienden en collega's. Dit bracht de Intifada bij de vrouwen thuis. Deportatie en vernieling van huizen werd een officiële politiek en administratieve hechtenis werd op vele duizenden toegepast.  

Dit geweld tegen de West Bank werkte als een boemerang op de samenleving. Verkrachting en ander geweld tegen Israëlische vrouwen neemt toe en ik twijfel er niet aan dat de politiek van de ijzeren vuist hiervoor het klimaat en de rechtvaardiging heeft geschapen. In de afgelopen weken werden twee vrouwen doodgeslagen door hun echtgenoten. 

Vrouwen protestgroepen 

Een groep vrouwen die zich 'vrouwen in het zwart' noemden begon protestwakes te houden op drukke punten in Jeruzalem, Haifa en Tel Aviv. Elke vrijdag stonden ze daar, gedurende een uur, in het zwart gekleed met leuzen als 'stop de bezetting' en 'praat met de PLO'. Dit protest heeft zich inmiddels uitgebreid tot andere plaatsen en is het tot nu toe langst durende protest tegen de bezetting. 

Na 16 maanden is de politie nog steeds vijandig en worden ze door de voorbijgangers uitgescholden, bespuwd en bedreigd. Er wordt met eieren en tomaten gegooid en ze worden verraders genoemd. Dat ze het toch volhouden komt door het groeiende aantal sympathisanten die hen komen steunen. De behoefte aan een brede vrouwenbeweging heeft tot een ander initiatief geleid, waarbij 5000 vrouwen uit het hele land lappen hebben gestuurd waarop zij hun visie op vrede hebben geborduurd, geschilderd etc. Hieruit werd een 200 meter lang kleed gemaakt, dat bij de Knesset werd gepresenteerd als een 'vredeskleed voor de onderhandelingstafel. 

Een maatschappij die grote nadruk legt op militaire kracht en heldendom van soldaten marginaliseert onvermijdelijk vrouwen. Dit maakte dat vrouwen de regels van het spel, waarin de wereld wordt verdeeld in slachtoffers en onderdrukkers, overwinnaars en verslagenen, opnieuw begonnen te overdenken. 

Dit heeft tot andere initiatieven geleid, zoals het 'adopteren van vrouwelijke politieke gevangenen' en het publiceren over onderdrukking, seksueel geweld etc. in de gevangenis. Al deze initiatieven vormen samen met de kommunistische 'democratische vrouwenbeweging' de Israëlische vrouwenvredesbeweging. 

Waarom een aparte vrouwengroep? 

In de gemengde vredesgroepen waren vrouwen achtergesteld en, konden weinig invloed op het beleid uitoefenen. Maar er zijn ook andere redenen. Vrede is niet slechts de afwezigheid van oorlog. Vrede is ook het delen van macht en middelen. De vrouwelijke vredesbeweging is ontstaan uit vrouwen die jarenlang in niet-hiërarchische organisaties hebben gewerkt; waar macht werd gedeeld. De overeenkomst in de behandeling van andere onderdrukte mensen is duidelijk voor ons. Wanneer we over naamloze dode Palestijnen lezen, weten we dat vrouwen ook vaak als naamloze personen worden behandeld. 'Vrouwen zijn allemaal hetzelfde', 'Palestijnen zijn allemaal hetzelfde'. 

Het verknipte idee dat land belangrijker is dan mensenlevens doet ons denken aan andere verknipte ideeën: militair materieel in plaats van gelijke beloning voor vrouwen of beter onderwijs. Een van de eisen van de vrouwen vredesbeweging is ook dat de scholen en universiteiten in de bezette gebieden weer worden geopend, en dat de leraren worden vrijgelaten. Als vrouwen begrijpen we hoe het leven van Palestijnse vrouwen wordt verstoord als scholen steeds gesloten zijn. Dat duurt in de bezette gebieden nu al 1,5 jaar. Als vrouwen hebben we voor onderwijs moeten vechten, dus we accepteren niet dat de staat dit achter slot en grendel houdt voor andere mensen. 

De vrouwenvredesbeweging wenst de veranderingen in taalgebruik (waarbij het 'relatief kalm' wordt genoemd als 2 of 3 mensen zijn gedood), die nu gaande zijn, niet te accepteren. Wij willen niet dat onze gevoelens door het dagelijkse doden worden afgestompt. We zullen de huidige versie van de realiteit niet accepteren.   

Naschrift: er zijn berichten dat de agressie tegen 'vrouwen in het zwart' is toegenomen, waardoor de demonstraties kleiner zijn geworden. Over de hele wereld betuigen groepen 'vrouwen in het zwart' hun solidariteit met de Israëlische vrouwenvredesbeweging en protesteert men tegen de Israëlische politiek tegenover de Palestijnen. In Amsterdam komen de 'vrouwen in het zwart' elke tweede vrijdag van de maand samen op het Spui van 13.00 tot 14.00 uur.  

(samenvatting van een artikel van Rachel Ostrowitz, redacteur van het feministische tijdschrift Noga)