UIT: NN #75 van 7 februari 1991   

De golfoorlog 

Wat hier volgt zijn eigenlijk twee stukken. Het eerste is een stuk bedoeld voor mensen die nog steeds menen dat de aanval op Irak moreel gerechtvaardigd is of mensen die twijfelen over een standpunt. Het tweede deel gaat meer over de 'anti oorlogsbeweging', over wat ik bedacht dat belangrijk is voor die beweging wil zij groeien en iets bereiken. Ik heb het stuk geschreven omdat ik er zin in had, en omdat ik er een bijdrage mee hoop te leveren aan de meningsvorming over de oorlog en over hoe die gestopt kan worden. 

Er zijn nog mensen vóór 

Raar maar waar, zelfs nu de katastrofe zich dag na dag duidelijker begint af te tekenen, zijn er nog mensen die de desertstorm een juiste keuze vinden of mensen die nog steeds twijfelen over een standpunt. Argumenten vóór zijn vaak dat Saddam Hoessein gestopt moet worden omdat hij een expansieve militaire politiek voert en omdat hij een bloedige diktator is.  

Een zinloos argument omdat het niets zegt over een oplossing daarvoor, laat staan dat het dikteert dat je een oorlog moet voeren. Het lijkt er meer op dat een militaire oplossing, tegen een militaristische tegenstander, logisch lijkt. Een militaristische manier van denken die op kleinere schaal zou rechtvaardigen dat bijv. de politie hier iedereen overhoop zou mogen schieten die een wapen heeft en zich niet wil overgeven. 

Het laat onvermeld dat de militaire machtspolitiek van twee zijden komt, en dat de kant van de geallieerden al enige honderden jaren bezig is d.m.v. een koloniale en later imperialistische politiek. Saddam Hoessein wil macht en een andere machtsverdeling in het Midden-Oosten, hij wil/wou geld om de Iraakse ekonomie (en het leger) op te bouwen en was bovendien als Arabisch nationalist niet van plan te buigen voor de almachtige Verenigde Staten. 

De VS op hun beurt, en met hen in de eerste plaats Groot-Brittannië en Nederland, willen handhaving van de huidige machtsverdeling in het Midden-Oosten, een ongestoorde toevoer van goedkope olie en dus willen ze iedereen die het in zijn hoofd haalt die belangen te doorkruisen een lesje in peperen dat ze zich altijd zullen herinneren.  

Een strategie die prima past in de denkwereld van Saddam Hoessein (en andere Arabische leiders als Assad van Syrië, en ook van Israël). Het laat iedereen ter wereld die het in zijn/haar hoofd haalt de westerse belangen te doorkruisen zien wat hen te wachten staat: dát is de nieuwe wereldorde. En daarbij lijkt niet te horen dat bijvoorbeeld andere bezettingen in dezelfde regio opgelost worden. De nieuwe orde is niet nieuw: het is de oude orde met een nieuwe vijand, de derde wereld en specifiek de regio van de olie; het Midden-Oosten. 

Verder lijken weinig van de voorstanders te beseffen wat er nu eigenlijk in gang is gezet. Sommigen daarentegen zien zo'n ramp naderen dat ze Nederland en heel West-Europa niet meer veilig achten. Het schijnt dat Nostradamus de derde wereldoorlog voorspeld heeft en bij sommigen begint dan ook een einde der tijden gevoel te ontwaken. Dit ook met het oog op een eventuele coup in de Sovjet-Unie. Waar het eindigt weet niemand, er ligt een miljoen mogelijkheden open, maar dat mensen die de oorlog goedkeuren de gevolgen onderschatten lijkt me duidelijk. 

Wat veel mensen nog bij de twijfelaars of voorstanders houdt is het feit dat het een schone cleane oorlog lijkt vol precisiebombardementen die geen woonhuis raken. Het wil niet echt dagen wat er nu echt aan de gang is en het is ook moeilijk om er iets exakts over te zeggen. De Aktiegolf-krant en een persbericht van Amok-Nijmegen spreken over een Duitse bron die melding maakt van 300.000 doden na één week oorlog.  

Een andere bron meldt dat uit korte golf radioberichten al na een aantal dagen duidelijk werd dat er tijdens de bombardementen veel mis ging en er tienduizenden doden waren. Ook vluchtelingen spreken van veel doden en gewonden, en veel schade aan niet militaire objecten. Naast het aantal doden,· waaronder veel burgers, zijn er de doelen van de bombardementen.  

Het lijkt er momenteel op dat Irak teruggebombardeerd wordt tot het stenen tijdperk. In de vorige NN werd al duidelijk gemaakt dat naast militaire doelen de gehele 'oorlogs-ekonomie' het doel was, inclusief 'burgerindustrie' zodat het uithongeren en afsluiten van water en energie van de bevolking en aanvallen op veelsoortig niet militair transport tot de doelen behoren die de bevrijding van Koeweit mogelijk maken. Zo ook het vernielen van wegen e.d. De 'geallieerden' bombardeerden vorige week (30-1) olietransporten van Irak naar Jordanië waarbij vier Jordaanse burgers omkwamen, transporten die nota bene toegestaan waren door de V.N. omdat het voor Jordanië de enige olietoevoer is. 

Langzaam aan, en er was al voor gewaarschuwd, verdiept de haat tegen de Verenigde Staten en haar woestijnstorm in vooral de Arabische landen, en het is niet onwaarschijnlijk dat meer landen in de strijd betrokken zullen raken aan de zijde van Irak. De 'geallieerde' invasie in het Midden-Oosten wordt als een grote belediging en bedreiging ervaren, en bovendien is Saddam Hoessein de enige leider in de 'derde wereld' en in het Midden-Oosten, die zo duidelijk de heersende machten in de wereld durft te weerstaan, en Israël aanvalt en angst aanjaagt, iets wat veel steun en sympathie oplevert. 

De oorlog wordt inderdaad langdurig en bloedig als besloten wordt deze tot het einde toe uit te vechten. Het is voor mij nog lang niet duidelijk of de 'geallieerden' wel zo makkelijk zullen winnen: de Arabische wereld heeft de afgelopen jaren laten zien heel wat verrassingen in petto te hebben, en wellicht wordt het voor de V.S. geen tweede Vietnam maar een tweede Beiroet. Daar zouden de onoverwinnelijke mariniers in 1982/'83 ook de macht wel even komen herstellen waarna zij door een vrachtwagenbom van ruim 5000 kilo die 241 soldaten in hun verblijven opblies uit de droom werden geholpen. 

De rechtlijnige westerse en Amerikaanse logika werkte niet in Libanon en het kan zo zijn dat het konflikt in het Midden-Oosten een konflikt in 'Libanon in het groot is', waarin niet de logische redenatie de dienst uit maakt maar de verrassing en onvoorspelbaarheid, zelfs zonder een duidelijk militair doel.  

Saddam lijkt al te zijn begonnen met ogenschijnlijk loze, rare manoeuvres, en zo zal het blijven en vandaar uit zal het, groeien: een autobom ergens in Europa, een opgeblazen vliegtuig boven de V.S, dreigen met chemische bommen in Westerse steden zijn voorbeelden van relatief eenvoudig uit te voeren akties en zullen de westerse bevolking een oneindige schrik aanjagen. Eskalatie na eskalatie zal volgen, en waar het eindigt...? 

Een totale oorlog, een regionale oorlog, een burgeroorlog: waanzin, waanzin, waanzin. Elk weldenkend mens is tegen oorlog, tegen burgeroorlog waar dan ook, tegen oorlogen in Afghanistan, Eritrea of Panama, maar blijkbaar niet tegen deze. Stop de kruisraket werd nog een aantal jaren geleden door massa's mensen geroepen en nu ze bij honderden verschoten worden weten velen niet wat ze ervan moeten denken. Komt dat door de afstandelijke, koele tv-beelden waardoor de oorlog een goedgeoliede 'Steven Spielberg-film' lijkt, of omdat het toch 'maar' gaat om Arabieren die ook nog eens een eind weg wonen? 

Vrede is alleen te bereiken door te stoppen met vechten en door tot overeenstemming te komen, net als oorlog alleen te voorkomen is door het afschaffen van wapens en legers. Anders eindigt met een 'overwinning op Irak' slechts een fase in een grotere oorlog die in andere gedaante de kop weer op zal steken. Bovendien zal nu stoppen met vechten en gaan praten honderdduizenden doden en een verdere eskalatie voorkomen. 

De oorlog stoppen, een onmogelijke opgave? 

Als mensen de oorlog al afwijzen, dan is het nog niet logisch om ertegen te protesteren. Grote delen van de 'oude vredesbeweging' bidden slechts om vrede, daarbij in het midden latend of dat door een definitieve vredesregeling of een snelle geallieerde overwinning moet komen. Zij zijn niet per definitie tegen oorlog, en dus niet per definitie voor vrede. Een standpunt innemen lijkt zo moeilijk dat niet gekozen is/wordt tegen deze oorlog. 

De mensen die wél demonstreren, en op andere wijze aktie tegen de oorlog ondernemen, zijn wereldwijd en in Nederland niet sterk genoeg (momenteel) om de oorlog te stoppen. De vraag is voor mij dan of dit zal lukken en zo ja hoe dan. En wat moeten we doen als het niet lijkt te lukken. Uitgangspunt is voor mij het stoppen van de slachting die de oorlog aanricht. Het lijkt me het meest zinnig om op de situatie in Nederland in te gaan en vandaar uit niet verder te kijken naar de beweging in het buitenland. 

Voor Nederland is de belangrijkste eis die het KAGO (het belangrijkste anti-oorlogs komitee) stelt terugtrekking van de Nederlandse troepen en stopzetting van de Nederlandse deelname aan de oorlog. Daarna moet Nederland (als één groot KAGO) voor stopzetting van de oorlog en terugtrekking van alle niet Arabische troepen (alle troepen?) gaan pleiten en internationaal ijveren voor vrede en werkelijke oplossingen voor de problemen in het Midden-Oosten (alle problemen dus, uitgaand van het zelfbeschikkingsrecht van de volkeren van het Midden-Oosten). De politiek, en dan speciaal de regering neemt deze beslissingen en zal gedwongen moeten worden om aan de eisen te voldoen. 

De manier waarop dit moet is niet eenvoudig te beantwoorden. Waar het op neer zal komen is het opbouwen van een grote krachtige beweging die met de daarin gehanteerde methoden, strategieën en taktieken de macht kan breken en de standpunten kan wijzigen. Dat moet snel gebeuren, omdat niet duidelijk is hoelang het nog doorgaat, of wat zich gaat ontwikkelen en het in dit stadium waarschijnlijk nog het meest kansrijk om de oorlog nog te stoppen. 

Belangrijk is dat de beweging niet ingekapseld wordt door een politieke partij (mogen meedoen, net als elke andere groep, zonder méér invloed te hebben). Bovendoen moeten de eisen meer prioriteit hebben dan het handhaven van de Nederlandse rechtsorde, oftewel ook niet wettelijk toegestane akties als blokkades moeten onderdeel uitmaken van de beweging. Er moet voor gekozen kunnen worden als dit vanuit de kampagne het beste lijkt.  

Als we even teruggaan naar die kruisraketten dan moet de beweging geen IKV worden die na 4,4 miljoen opgehaalde handtekeningen met de eigen demokratische middelen verslagen werd (10 miljoen had niet getekend) waarna ze het besluit verder gelaten aksepteerden. Het moet meer iets zijn als BIVAK (Breed Initiatief voor Verdergaande Akties tegen Kruisraketten) die met 35.000 mensen de vliegbasis Woensdrecht blokkeerden en na het kabinetsbesluit tot plaatsing aktief bleven. 

Volgens mij zijn verder een aantal dingen van belang. Ten eerste het opbouwen van de beweging door in eerste instantie informatieverspreiding en het overtuigen van mensen en groepen, het kreëren van gezamenlijke momenten als demonstraties en een zo gezamenlijk mogelijk idee over de te volgen strategie en de taktieken en middelen. Er zijn gelukkig vele KAGO-groepen, en er zijn vele andere groepen van Groen Links tot Dev Genç die deel uitmaken van de 'anti-oorlogsbeweging'. 

Ik juich het initiatief voor een breed verspreide krant toe en zou willen dat doorgegaan wordt met het maken en breed verspreiden van kranten, of anderszins met het informeren van zo veel mogelijk mensen en groepen. KAGO had voor het begin van de oorlog al twee breed verspreide kranten gemaakt maar nu zij met het uitbreken van de oorlog waarschijnlijk zelf niet in staat zijn om nog kranten te maken is het goed dat een andere groep daar aan gaat werken. Ik hoop wel dat een krant o.i.d. op een komende KAGO-landelijk (hopelijk eerder dan in maart) besproken wordt en zeg maar meer ingekaderd wordt in een verder op te bouwen aktieve oppositie. 

Ook akties zijn van belang voor het opbouwen van de beweging, alhoewel het effekt m.i. niet overschat moet worden. Met de akties, en ook demonstraties, kan mensen het gevoel gegeven worden dat het mogelijk is iets tegen de oorlog te ondernemen, en het gevoel machteloos te staan worden doorbroken. 

Verder kunnen direkt betrokken instanties (als de spoorwegen, het afluistercentrum van de marine of de effektenbeurs) in de schijnwerpers worden gezet en (eventueel) daadwerkelijk worden gehinderd om hun (bloed)werk uit te voeren. Met demonstraties kan de beweging naar buiten treden, ze zijn een graadmeter voor de mobilisatiekracht en grootte van de anti-oorlogsbeweging. 

Naast informatie verspreiden en akties te voeren is het van belang de argumenten tegen de oorlog aan te scherpen en bijvoorbeeld meer gebruik te maken van diskussieruimte in kranten om argumenten en oproepen tegen de oorlog naar voren te brengen. Er zijn zoals gezegd heel veel mensen die twijfelen of de oorlog zelfs goed vinden en die mensen hebben daar hun argumenten voor. Die argumenten moeten op allerlei manieren omver gehaald worden.  

Eerdere kampagnes hebben duidelijk gemaakt dat je naast een aktieve beweging ook niet onderuit te halen standpunten moet hebben omdat je, als je argumenten je uit handen geslagen zijn, kansloos bent. Dat geldt hopelijk straks voor de oorlogshitsers maar het kan natuurlijk ook voor de anti-oorlogsbeweging gelden. 

Of het KAGO in dit alles een overkoepelende funktie kan (of moet) vervullen weet ik niet, wel lijkt het me goed om tot zoveel mogelijk overeenstemming of duidelijkheid over de standpunten (niet alleen strategies maar ook praktisch) te komen. De beweging zal sterk moeten staan om de druk van buitenaf aan te kunnen. 

Welke kant het ook opgaat, de leden van 'linkse' organisaties als de PvdA, Pax Christie en het IKV moeten een belangrijk doelwit van de anti-oorlogsbeweging zijn. Het is belangrijk dissidente leden te ondersteunen en ze aktief te krijgen binnen de anti-oorlogsbeweging. Er zijn overal afdelingen die voor zichzelf een anti-oorlogsstandpunt innemen, of in ieder geval open staan voor diskussie en eventuele aktiviteiten. 

We moeten duidelijk maken waar de Nederlandse politiek mee bezig is, waar ze voor gekozen hebben, en dat ook die vredelievende sociaal-demokraten inmiddels bloed aan hun handen hebben. Turkije is niet zomaar een 'bondgenoot' maar een fascistisch land dat de Nederlandse en andere buitenlandse steun gebruikt om de eigen Koerden verder uit te moorden en om in het gevlei bij de V.S. en E.G. te komen; met de verleende steun (de hele NAVO helpt) kan Turkije een grote bek opzetten en Irak dreigen met terugslaan: dáár bijvoorbeeld helpt de PvdA aan mee. 

Na het afgelopen kongres bij de PvdA lijken de rijen binnen de partij zich gesloten te hebben maar als de PvdA fiks verliest bij de statenverkiezingen laait de diskussie ook daar vast weer op. Aan dat verlies kunnen we bijdragen door anti-oorlogs-PvdA propaganda. Het lijkt me dus niet slim om je op de bonzen van die partij of van de IKV te richten (tenzij ze je dwars zitten) maar meer op de gewone leden of plaatselijke afdelingen die dan eventueel zelf van binnen uit hun organisatie onder druk kunnen gaan zetten. Iedereen moet natuurlijk in de eerste plaats aktief worden binnen de anti-oorlogsbeweging. 

Tot besluit de vraag wat te doen als duidelijk wordt dat een meerderheid tegen de oorlog in Nederland niet behaald wordt, als de oorlog doorgaat en verder eskaleert: ontstaat er dan geen zgn. 'point of no return' waarna alleen een keuze voor één van beide partijen overblijft, omdat de 'derde stroming' die de oorlog wil stoppen door de feiten wordt achterhaald?

In het zwartste scenario wordt het een oorlog die zich uitbreidt en meer en meer het karakter aanneemt van een oorlog van het (christelijke) westen tegen het (eventueel islamitische) zuiden. Als op een gegeven moment de haat te diep wortel heeft geschoten, zal links hier wellicht partij moeten kiezen, wat daarmee een keuze tegen een groot deel van de Nederlandse bevolking wordt. En dat is geen vrijblijvende keuze maar een keuze in een oorlog.  

Ik ben er zelf niet uit, maar in de Arabische wereld hebben mensen geen keuze; iedereen kiest tegen Amerika en voor Irak (en niet per definitie voor Saddam Hoessein). Het is een positie die wat mij betreft het overdenken waard is.  

rik