UIT: NN #74 van 24 januari 1991    

Militairen vervoeren in vredestijd 

"Een geheim kontrakt tussen de KLM en de Staat der Nederlanden"; een uitgave van de Groep Anti-Militaristen Amsterdam (GRAM), december 1990.  

Onlangs verscheen een brochure over de plannen van de Nederlandse regering met de burgerluchtvaart. Het heet "Militairen vervoeren in vredestijd, een geheim kontrakt tussen de KLM en de Staat der Nederlanden". 

De afgelopen tien jaar heeft de Nederlandse staat getracht de KLM te bewegen een kontrakt te tekenen dat het vervoer van militaire versterkingen in krisistijd regelt. Door toedoen van de Ondernemingsraad is dit streven tot op heden verhinderd. In dit rapport een uitgebreide beschrijving van de gebeurtenissen en de politieke en juridische achtergronden van deze gebeurtenissen. 

Vanaf 1980 duiken er in de pers berichten op over het afsluiten van een kontrakt tussen de Nederlandse burgerluchtvaartmaatschappijen en de Nederlandse Staat. In de beginjaren was er bij de KLM grote onrust over de inhoud en de konsekwenties van zo'n kontrakt. Het gaat hierbij namelijk niet om een overeenkomst waarin bijvoorbeeld het vervoer van vakantiegangers wordt geregeld, maar om een die een regeling treft voor het vervoer van militaire versterkingen in wat "tijden van krisis" wordt genoemd. Dat wil zeggen: de periode die onmiddellijk aan een oorlog vooraf gaat. De kommotie was goed voorstelbaar, temeer daar de regering de wettelijke bevoegdheid om vliegtuigen te vorderen in tijden van oorlog reeds lang heeft. Daarom rees bij GRAM in navolging van de Ondernemingsraad van de KLM de vraag: wat is hier aan de hand? 

In het rapport geeft GRAM een uiteenzetting van de achtergronden en gebeurtenissen die de zaak van 'Het Kontrakt' omringen. In feite bestaat dit rapport uit twee delen. In het eerste deel wordt de voedingsbodem beschreven, waaruit als het ware de ideeën rond het kontrakt konden ontspruiten. In het tweede deel komt het kontrakt zelf aan bod met alle implikaties en eruit voortvloeiende konsekwenties. 

In het voorwoord van dit rapport schrijven de mensen van GRAM:  

'Wat ons bij het schrijven van dit rapport in eerste instantie voor ogen stond, was dat de definitieve ondertekening van het kontrakt tussen de Nederlandse burgerluchtvaartmaatschappijen en de Nederlandse Staat niet door gaat. Officieel is het kontrakt namelijk nog steeds niet getekend. Om het NAVO-programma door te drukken, probeert de regering met herziene ontwerpkontrakten alsnog tot een overeenkomst te komen. Eind 1989 heeft de KLM-direktie aan de OR toegezegd dat wat haar betrof de. zaak achter de rug is, zeker in het licht van de ontspanning in Europa. Een met de uitvoering van het kontrakt belaste ambtenaar op het ministerie van defensie liet GRAM toen tegelijkertijd weten dat er bij de ministeries van Defensie, en van Verkeer en Waterstaat gehoopt wordt op een ondertekening van het kontrakt begin 1990.' 

'Hoe het ook zij, voor GRAM zou de ondertekening van zo'n kontrakt een zeer kwalijke stap zijn in de richting van een steeds verder in de maatschappij doordringende militarisering. Door het afsluiten van het kontrakt onttrekt de Nederlandse Staat zich in tijden van krisis aan een kontrole vooraf. In tijden van niet-krisis hangt zo'n kontrakt als een zwaard van Damocles boven de samenleving. De grens tussen oorlog en vrede wordt toch al steeds vager. Met deze publikatie willen wij een bijdrage leveren aan het verzet tegen deze dreiging. Want hoewel de Amerikaanse troepen uit Europa wegtrekken naar een volgende –dreigende- oorlog, wordt aan de ontstrengeling van militaire en civiele belangen nog niets gedaan. Het einde van de Koude Oorlog ten spijt.' 

Meer info: IJsselstraat 53hs, Amsterdam.