UIT: NN #73 van 10 januari 1991   

Diskussie wegens bajesdemo 

Op oudejaarsnacht werd op twee plaatsen in Nederland luidruchtig gedemonstreerd tegen het gevangenissysteem. In Nijmegen bij de bajes De Grave, waar de demonstranten tot aan de gevangenismuren konden komen. In Amsterdam bij de Bijlmerbajes, waar de ruim 100 mensen een wandeling hielden rond het kompleks (dat op een afstand niet zo groot lijkt als het in werkelijkheid is). We ontvingen een schrijven van een jongen, die zich onder meer kwaad maakt over de manier waarop de bajesdemo in Am*dam georganiseerd werd (of juist niet). We plaatsen deze brief, hoewel we beseffen dat lang niet iedereen de door hem beschreven feiten zal kunnen volgen, daar slechts een kleine groep mensen betrokken is geweest bij de initiatieven. 

Het stond niet in NN, wél in het uitgebreidere oproep-pamflet: "Omdat wij geen zin hebben dit jaar weer de hysterische burgerlijke feestvreugde na te apen (…) besloten wij weer een bajesdemo te organiseren (…) Na de demo is er gelegenheid het feest 'op onze eigen manier' in te vullen..." Het gaf voor mij de doorslag, naast de twijfels die ik al had, om het maar weer eens te laten afweten, voor een aktie die ik op zich heel belangrijk vind. 

Het is goed om aktie te voeren met oud en nieuw. Niet omdat het zo'n "walgelijk burgerlijk feest is" (want dat is mijns inziens gefrustreerde onzin), maar omdat het een goed psychologisch moment is: de toon van een nieuwe periode wordt bepaald. Als revolutionairen (want zo beschouwen zowel de organisatoren als ik onszelf) moeten we altijd proberen dit soort momenten te benutten om een toon van verzet te laten klinken.  

Het is goed als dit uit solidariteit met gevangenen gebeurt, maar volgens mij is daar sinds het proces van René (ex. RARA-verdachte) geen open diskussie meer over gevoerd. Er zijn sinds die diskussie wel anti-bajes aktiviteiten ontplooid, zoals de anti-bajesdag op 25-10-89 en rondom de arrestatie van 146 mensen die het WNC in Groningen verdedigden tegen ontruiming. Voor deze arrestanten is vrij veel strijd gevoerd, met steungroepen, demonstraties en een hongerstaking. 

Zelf heb ik niet deel genomen aan deze ontruiming en nauwelijks aan de ondersteuning van de gevangenen. Ik heb het daar vrij moeilijk mee gehad; had er redenen voor, maar kreeg zelden de indruk dat iemand daar geïnteresseerd in leek te zijn. Het is bovendien een verhaal zonder begin. Zoals zovele verhalen over de persoonlijke, sociale !n organisatorische problemen van mensen, groepen en bewegingen die met verzet bezig zijn: het probleem van gisteren wat zelden goed geëvalueerd wordt, is in feite de kiem geweest van, of heeft mede geleid tot het probleem van vandaag. 

Mijn probleem op dit moment is dat ik buiten de diskussies over bajesstrijd en militant verzet sta omdat de vrij kleine groep mensen die hier nu mee bezig is, zowel sociaal als organisatorisch erg onduidelijk en ontoegankelijk is. En zeker niet alleen voor mij. Behalve door frustraties van psychologische aard (zoals de vaak calvinistische diskussies over seksisme, 'burgerlijke' kultuur, verantwoord konsumeren enz.) is daar het probleem van een totaal willekeurige organisatiestruktuur en een gebrek aan een duidelijke gezamenlijke politieke richting.  

Tegen de vervreemding en individualisering, die in de moderne kapitalistische 'samen'leving hoogtijdagen kennen, staan we met onze eigen struktuur machteloos. Natuurlijk gebeuren er ook wel positieve dingen in de eerder noemde initiatieven, maar volgens zijn de fundamentele problemen op dit moment taboe en wordt er kontinu tijdsdruk aangewend, om dit probleem uit de weg te gaan. En uit een soort plaatsvervangend aktionisme: uit frustratie dat het niet wil vlotten met de revolutie, uit frustratie dat de wereld zo burgerlijk is en uit schaamte dat we zelf zo seksisties en waar al niet meer we schuldig aan zouden zijn.  

Natuurlijk hebben deze diskussies een kern van waarheid (revolutie moet ook persoonlijk bevrijdend zijn) maar volgens mij gaat het toch vooral op het niveau van (ver)oordelen en zelfhaat. Resultaat: een ivoren toren, in stand gehouden met de moed der wanhoop en de arrogantie der vertwijfelden, ten koste van diepe beerputten. 

Hoewel ik altijd heb gedacht een kritische dissident te zijn in deze beweging, zie ik nu dat ik me ook niet aan dit proces heb kunnen ontrekken; waar mijn aandeel ligt in de shit. Ik ben daar blij mee, met dit inzicht. Maar ik vind 't erg moeilijk om dit nu ook met jullie op te helderen. De 'ouwe koeien' en 'wat kunnen we nu nog met elkaar'. Ik heb snel de neiging om hier erg fatalistisch over te worden. 

Ik wil erg graag diskussies voeren, maar wordt al snel wanhopig als een groep zonder enige voor-diskussie besluit tot een bajesdemo, terwijl er ook helemaal geen kontakt met 'binnen' is. Nota bene uit frustratie over de burgerlijke hysterie... Ik heb oud en nieuw gevierd met mensen die geen aktie voeren. Familie of vrienden, en daar heb ik geen spijt van. het was hartstikke burgerlijk natuurlijk: oliebollen, halfbezopen flauwe lol, beste wensen en vuurwerk. 

Niet burgerlijker, of minder burgerlijk als de scene in ieder geval. Ik hoop dat het een goede bajesdemo is geweest en dat de eigen invulling van het feest erna leuk voor jullie was. Persoonlijk kan ik me niet erg verantwoordelijk meer voelen voor dit soort halve werk. 

Ik hoop dat dit niet de zoveelste knuppel in het hok is of de zoveelste monoloog die niet opgepikt wordt. Ik zou dit niet schrijven als ik het belang niet inzag van militante strijd en revolutionair perspektief. Weet dat dit een poging tot toenadering is maar dat de volgende stap me nu nog niet duidelijk is. Ik hoop dus van jullie te horen.   

Groeten van Wessel 

P.S. een zelfbepaald leven is volgens mij een heel relatief begrip, omdat we sowieso het produkt zijn van onze geschiedenis enzo. Het is maar helemaal de vraag wat je wilt bepalen en hoe en met wie. Wat dit laatste betreft, geloof ik dat de beweging zichzelf isoleert van de strijd van heel veel mensen. Een zelfbepaalde situatie die zelf doorbroken zal moeten worden.