Ravage   ● Archief    ● Overzicht 1990    ● Overzicht #60


UIT: NN #60 van 28 juni 1990


WNC: DE KRAAKBEWEGING, VOORKOMEN OF GENEZEN

In de vroege uurtjes van zaterdag de 26ste mei wierpen krakers en sympathisanten van het kraakkomplex Wolters Noordhoff (WNC) barricades op in de direkte omgeving van het bolwerk. Groningen was vanaf dat moment in rep en roer. De burgemeester liet geen mediamoment onbenut om te verkondigen dat 'het nu oorlog' was tussen de krakers en z'n 950-jarige Babylonnetje. Uit verschillende steden moest de Mobiele Eenheid uitrukken om de mensschappen in het hoge Noorden de helpende hand toe te steken. Binnen de kortste keren krioelde het van de journalisten binnen de, inmiddels ingestelde, 'noodtoestand-zone'.

Groningen haalde dat weekeinde de internationale pers, weliswaar in ongunstige zin. Via de satelliet waren de konfrontaties tussen rebellerende krakers en het gezag over de wereld waarneembaar. Vrijwel unaniem waren de kommentaren "schande, dit heeft niets meer met kraken te maken". De roep om harde straffen werd er, uiteraard, onmiddellijk aan toegevoegd. De verliezende partij schitterde in eerste instantie, op het belangrijkste moment, door afwezigheid met een eigen kommentaar op de gebeurtenissen. Ruim 31 uur nadat de eerste steen uit de straat gewrikt werd, verlaten 139 krakers het WNC en worden, gekneveld in plastiek handboeien, afgevoerd naar politiebureaus en Huizen van Bewaringen. Groningen kan weer rustig verder slapen.

Er zijn bij mij over de gebeurtenissen vragen blijven hangen. Het ging allemaal een beet je te voorspelbaar. De belangrijkste vraag waar ik mee zit: Hadden de 'staats(en)ondermijnende aktiviteiten' van de krakers niet voorkomen kunnen worden? Ik denk het wel, maar uit strategische overwegingen heeft de overheid bewust de zooi laten eskaleren in de Groningse binnenstad. Ter genezing van de kraakbeweging. Om deze gedachte enigszins met argumenten te onderbouwen, ga ik terug naar de ontruiming van de Tesselschadestraat in Amsterdam.

Het is 20 november 1989. Eveneens vroeg in de morgen werden er bij de kraakpanden in de Tesselschadestraat barrikades opgeworpen en in brand gestoken. De politie trad daar in eerste instantie uiterst stuntelig tegen op. In tegenstelling tot de Groningse krakers onlangs, vermeden de krakers in de Tesselschadestraat de direkte konfrontatie met de politie en men trok zich terug in de panden. Later die ochtend krijgt de groep een 'vrijgeleide' naar buiten, niemand wordt gearresteerd.

Kamervragen volgden: Had de politie de plannen niet kunnen verijdelen en waarom kregen de krakers een vrijgeleide? Cruciale vragen die eigenlijk nooit duidelijke antwoorden hebben gekregen. Naderhand bleek uit informatie, afkomstig van onder meer hoofdcommissaris Nordhold, dat de politie via informanten vrij nauwkeurig op de hoogte bleek te zijn vooraf van de krakersplannen. Toch kon het gebeuren dat er vrijwel ongehinderd barrikades opgeworpen werden en niemand daarvoor in de cel belandde.

Voorafgaand aan de ontruiming van de Tesselschadestraat werd er een aantal malen overleg gevoerd tussen de burgemeester, Nordhold en justitie. In het eerste vooroverleg op 14 november '89 is de mogelijkheid van het toepassen van artikel 140 van het Wetboek van Strafrecht besproken. Dit werd echter niet haalbaar geacht. Daarnaast werd vastgesteld dat, wanneer de personen zich in het pand niet lijfelijk zouden verzetten, zij niet konden worden aanhouden. Een kollektieve aanhouding was derhalve in ieder geval niet mogelijk. Men wist van de plannen van de krakers en dat die zich zouden vermommen, zodat niemand persoonlijk aansprakelijk kon worden gesteld.

Over het 'waarom' artikel 140 nu niet werd toegepast, blijft het gissen. Het zou best eens te maken kunnen hebben met het Arrondisementsdistrikt waar Amsterdam onderdeel van is. De rechters in deze stad staan vrij kritisch ten opzichte van toepassing van artikel 140. Kritischer dan bijvoorbeeld Groningen... Verder heeft men, door nauwkeurige observatie en informantenwerk vrij nauwkeurig kunnen nagaan wie wat deed, hoe plannen werden uitgevoerd. Justitie heeft, zo bleek naderhand, vrij veel over de kraakbeweging vast kunnen leggen.

Verder heeft men in Amsterdam de krakersplannen met opzet niet willen dwarsbomen. Deze plannen -brandende barrikades van bouwmateriaal en vervolgens terugtrekking in de panden- waren immers niet echt 'staatsondermijnend'. Maar door het 'stuntelige' optreden van de politie deden de krakers datgene wat zij (en justitie) wilden. Gevolg: de krakers, als onderdeel van het theaterstuk, kreŽerden samen met justitie een ware 'hijsa-stemming'. Zo van 'kan dit nu maar allemaal in Nederland?' De regering schreeuwde om effektieve tegenmaatregelen. De basis was gelegd om een volgende keer u eens extra krachtig op te treden tegen de kraakbeweging. En die volgende keer zou het WNC worden. Dat wist de overheid al voordat de eerste reuze-kraaienpoten werden gelast. De krakers groeven in de Tesselschadestraat een kuil... waar ze zelf 6 maanden later in zouden tuimelen.

WE KONDEN ER NIETS AAN DOEN

"Dat het WNC niet zonder problemen zou kunnen worden ontruimd, was al geruime tijd bekend. De afgelopen jaren had het WNC in bepaalde kringen van politieke aktivisten een symboolfunktie gekregen", zo schrijft De Ruit in z'n proces verbaal op 5 juni '90. De Ruit is inspekteur van gemeentepolitie te Groningen en chef van de Hoofdafdeling Algemene en Bestuurlijke Zaken. Hij ontving drie dagen eerder, uit handen van de Hoofdcommissaris van Politie een brief met betrekking tot de aanloop tot en de ongeregeldheden voorafgaande aan de ontruiming van het WNC. De brief was afkomstig van het Hoofd van de BVD.

De Ruit schrijft verder: "De afgelopen maanden vonden vergaderingen plaats, tijdens welke kraakaktivisten uit verschillende plaatsen in Nederland plannen beraamden voor akties rond de verwachte ontruiming van het Groningse kraakbolwerk. Deze bijeenkomsten vonden -met een ongeveer tweewekelijkse frequentie- plaats vanaf januari '90 in Amsterdam, Arnhem en Groningen. Op elk van deze bijeenkomsten waren vertegenwoordigers van de WNC-bewoners aanwezig. Vanaf eind februari '90 was duidelijk dat de kraakaktivisten, na een rechterlijke uitspraak tot ontruiming, barrikades rond het WNC zouden opwerpen en tevens diverse objekten in de stad zouden binnengaan om vernielingen aan te richten. Hoewel details niet bekend waren, was de intentie tot het plegen van gewelddaden al maandenlang aanwezig".

Afijn, de ontruiming naderde en justitie wachtte geduldig, maar uiterst nauwlettend de te nemen stappen van de krakers af. De media verleende hand en span diensten door de stemming rond het WNC in de Groningse binnenstad op te voeren. Met name het Nieuwsblad van het Noorden overtrof zichzelf met talloze anti-krakers artikelen. De zelfmoord van Lupi, vier weken voor de ontruiming, kwam voor justitie als uiterst gelegen. Lupi zou wel eens vermoord kunnen zijn door de WNC-krakers. Al ver voor de uiteindelijke ontruiming 'schreeuwden' de regionale media om een snelle oplossing voor de vele overlast die de krakers zouden veroorzaken.

Bewonersters van het WNC worden wekenlang geÔntimideerd in hun leefomgeving hetzij door fascistoÔde voetbal'supporters', dan wel door opdringerige stillen. Niks kon meer stuk, wie zou er nog tegen een krachtig optreden zijn tegen 'dit soort krakerstuig'. Er worden wachtposten geÔnstalleerd rondom het komplex. Een vaste kamer geeft een overzicht op de Oude Boteringestraat. Met name de week vůůr het bewuste weekeinde krioelt het van de smeris in de omgeving van het WNC, veel ME staat paraat.

Vrijdagmiddag 25 mei arriveren sympathisanten bij het WNC. Er staat iets te gebeuren, zou je zeggen. Maar de politie denkt er duidelijk anders over, dom als ze zijn. Want die zelfde dag trekt de ME zich plotseling terug uit de binnenstad. Weekeinde natuurlijk hŤ! In plaats van optimale, verhoogde paraatheid, blaast men de aftocht. Erg taktisch. De gevolgen zijn bekend. Krakers konden vrij eenvoudig, in het eerste half uur, dŠt doen waarop justitie gehoopt had: een ravage aanrichten.

Enige uren later omsingelden de ME-troepen de omgeving van het WNC, noodtoestand werd uit de koelkast gehaald, in no time had men op zaterdag de beschikking over een zestigtal kontainers, die de straten effektief blokkeerden. Als ratten in de val en de meesten inmiddels vier weken in voorarrest. Opvallend na afloop ditmaal is het nagenoeg ontbreken van de vraag 'of de ravage niet te voorkomen was geweest?' Nee, in groten getale roept men om 'harde straffen'. Nou, justitie was er klaar voor. Kat in het bakkie, zullen ze gedacht hebben.

Na hun eerdere opgelopen debacles bij ontruimingen van de Nijmeegse MariŽnburcht, de Tesselschadestraat, de Lodewijk Tripstraat en de Stadhouderskade kon men nu eens flink terug slaan. En hoe! In ťťn klap heeft men de hele hap te pakken. En wisten ze al aardig wat over de krakers voorafgaande hun arrestatie, men wordt nu nog veel wijzer aan de hand van de diverse afgelegde verklaringen, het onderzoek naar de vele verborgen identiteiten etc. Kritiek op het toepassen van artikel 140 blijft tot op heden grotendeels achterwege. Zolang er maar qestraft wordt!

IN KAART GEBRACHT EN GEKRIMINALISEERD

Steeds vaker bekruipt me het gevoel dat we achter justitiŽle feiten aan lopen. Dat niet wij maar zij een kat en muis spelletje aan het uitvoeren zijn. Zonder dat ik er overtuigende bewijzen voor heb, geloof ik er in dat de politie zowel bij de Tesselschadestraat als bij het WNC de barrikades had kunnen voorkomen, als men gewild had. En de krakers nemen nog steeds te makkelijk aan dat maandenlang voorbereide akties -min of meer openbaar voorbereid daar vergaderingen niet al tijd aangekondigd werden via persoonlijke uitnodiging- niet uit kunnen lekken. Het vergt voor de toekomst een andere, minder geslaagde, voorbereiding. Een voorbereiding waarbij maar heel weinig mensen weten wat er te gebeuren staat.

Wat heeft de overheid met het WNC onder meer bereikt? Een vrij goed overzicht in hoeverre de kraakbeweging anno 1990 funktioneert. Zoveel mensen zijn er momenteel nu ook weer niet zo aktief en nog veel minder steken hun nek uit. Dus erg moeilijk hebben ze het niet als ze uit willen zoeken wie er op buurt-/stedelijk niveau de touwtjes in handen hebben en wie de akties uitvoert. Verder is men natuurlijk geÔnteresseerd naar verbindingen tussen de diverse steden, wie verzorgt de kontakten.

Voorts poogt men de kraakbeweging te kriminaliseren. Tot nu toe slaagt men daar redelijk in. Maar de kraakbeweging zou de kraakbeweging niet meer zijn, als zelfs achter slot en grendel die kriminalisatie niet met gebalde vuistjes te lijf zou worden gegaan.

Arie Luyendijk [naam bij de redaktie bekend]

 

 

.Terug naar boven